Zakończony w 2026 roku program „Cyberbezpieczny Samorząd”, na który przeznaczono 1,5 miliarda złotych, miał wzmocnić odporność polskich gmin na ataki hakerskie. Jak wynika z najnowszej kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK), nie wiadomo, czy cel ten został osiągnięty. Brak systemowego podejścia i podstawowych mechanizmów weryfikacji sprawił, że nie da się ocenić skuteczności tej ogromnej inwestycji.
Głównym celem programu było podniesienie poziomu bezpieczeństwa systemów informatycznych w administracji samorządowej. Jednak instytucja nadzorująca projekt, Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC), nie narzuciła beneficjentom podstawowych wymogów weryfikacyjnych. Z ustaleń NIK wynika, że CPPC nie wymagało od samorządów przeprowadzenia audytów bezpieczeństwa ani przed przyznaniem grantu, ani po zakończeniu wdrożenia nowych rozwiązań.
Brak oceny stanu początkowego oraz weryfikacji końcowej uniemożliwia jakąkolwiek miarodajną analizę efektów programu. W rezultacie, mimo wydania setek milionów złotych, „poziom odporności urzędów gmin na cyberataki wciąż pozostaje nieznany”. Kontrolerzy podkreślają, że bez systemowej oceny całe przedsięwzięcie sprowadza się do rozdysponowania środków bez możliwości zweryfikowania, czy przyniosły one realną poprawę bezpieczeństwa.
Kontrola NIK obnażyła również głębokie problemy wewnątrz samych urzędów. Nawet tam, gdzie wdrożono nowe technologie, często brakowało fundamentów – czyli kompleksowego zarządzania bezpieczeństwem informacji. Ma to kluczowy wpływ nie tylko na skuteczność działań administracji, ale przede wszystkim na bezpieczeństwo danych osobowych obywateli.
Do najpoważniejszych uchybień wykrytych w skontrolowanych jednostkach należą:
Te zaniedbania sprawiają, że nawet najnowocześniejszy sprzęt czy oprogramowanie zakupione w ramach dotacji mogą okazać się nieskuteczne w obliczu realnego zagrożenia, ponieważ nie są elementem spójnego i przetestowanego systemu obrony.
Fiasko w zakresie oceny programu „Cyberbezpieczny Samorząd” stawia pod znakiem zapytania sensowność wydatkowania tak ogromnych środków publicznych w ten sposób. Eksperci od lat alarmują, że większość samorządów nie przykłada należytej wagi do cyberbezpieczeństwa, a polskie jednostki administracji lokalnej znajdują się pod stałą presją cyberataków.
Z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli wynika, że brak systemowego podejścia do wzmacniania cyberbezpieczeństwa oraz oceny rzeczywistych efektów programu uniemożliwia stwierdzenie, w jakim stopniu dofinansowane urzędy zwiększyły swoją odporność na cyberataki.
W obecnej sytuacji nie można odpowiedzieć na kluczowe pytanie: czy 1,5 mld zł realnie wzmocniło Polskę samorządową. Bez wprowadzenia obowiązkowych audytów, regularnych testów i centralnego monitoringu efektów, przyszłe programy tego typu mogą powielić te same błędy, pozostawiając dane milionów Polaków bez należytej ochrony.
Mimo realizacji projektu „Cyberbezpieczny Samorząd” poziom odporności urzędów gmin na cyberataki wciąż nieznany, Najwyższa Izba Kontroli, 2026. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/mimo-realizacji-projektu-cyberbezpieczny-samorzad-poziom-odpornosci-urzedow-gmin-na-cyberataki-wciaz-nieznany.html
1,5 mld zł miało wesprzeć cyberbezpieczeństwo gmin. Efektów programu nie da się ocenić, PortalSamorzadowy.pl. https://www.portalsamorzadowy.pl/smart-city/1-5-mld-zl-mialo-wesprzec-cyberbezpieczenstwo-gmin-efektow-programu-nie-da-sie-ocenic,669652.html
Cyberbezpieczeństwo w samorządach – informacja o wynikach kontroli, Najwyższa Izba Kontroli, 2026. https://www.nik.gov.pl/plik/id,31748.pdf
Eksperci: większość samorządów nie dba o cyberbezpieczeństwo, PortalKomunalny.pl. https://portalkomunalny.pl/eksperci-wiekszosc-samorzadow-nie-dba-o-cyberbezpieczenstwo-584130/
Polskie samorządy pod presją ataków. Zidentyfikowano jedną z grup, CyberDefence24.pl. https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/cyberataki/polskie-samorzady-pod-presja-atakow-zidentyfikowano-jedna-z-grup
