Najnowszy raport Banku Światowego alarmuje, że dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji, choć zwiększy produktywność polskiej gospodarki, jednocześnie doprowadzi do znaczącego uszczuplenia wpływów budżetowych z podatków od pracy. W perspektywie najbliższej dekady straty z tytułu PIT i składek na ubezpieczenia społeczne mogą sięgnąć w szczytowym momencie nawet 1% polskiego PKB.
Analiza ekspertów Banku Światowego wskazuje na nieuchronną zmianę struktury rynku pracy w Polsce. Sztuczna inteligencja będzie stopniowo przejmować zadania kognitywne, co spowoduje przesunięcie dochodów z pracy w stronę dochodów generowanych przez kapitał i przedsiębiorstwa wdrażające nowe technologie. To zjawisko stanowi fundamentalne wyzwanie dla obecnego systemu fiskalnego, który w dużej mierze opiera się na opodatkowaniu dochodów osobistych i składkach ZUS.
Choć analitycy nie prognozują załamania finansów publicznych, podkreślają konieczność pilnego dostosowania systemu podatkowego. Głównymi beneficjentami rewolucji AI staną się właściciele kapitału, dlatego pojawiają się sugestie, aby to właśnie na nich przenieść większy ciężar fiskalny. W tle toczy się już dyskusja o ewentualnym podniesieniu podatku CIT, choć wielu ekonomistów uważa to za zły kierunek.
Prognozy Banku Światowego są jednoznaczne – skutki rewolucji AI staną się dotkliwie odczuwalne dla budżetu w latach 2030-2035. Wcześniej, do 2029 roku, wpływ technologii będzie mniej widoczny dla finansów państwa, a firmy skupią się na generowaniu pierwszych przyrostów produktywności.
Eksperci Banku Światowego prognozują, że w perspektywie do 2035 roku boom na systemy sztucznej inteligencji spowoduje spadek dochodów z pracy kognitywnej, co bezpośrednio przełoży się na ubytek w dochodach państwa.
Skutki finansowe tego zjawiska dla Polski oszacowano bardzo precyzyjnie. Według raportu, do 2035 roku wpływy do budżetu zmniejszą się z powodu:
Łącznie, w szczytowym momencie, ubytek dochodów może sięgnąć 1% Produktu Krajowego Brutto, co oznacza miliardowe straty i poważne wyzwanie dla finansowania kluczowych funkcji państwa.
Eksperci podkreślają, że bez gruntownych zmian w systemie fiskalnym Polska może nie być w stanie w pełni skorzystać z zysków generowanych przez AI. Istnieje ryzyko, że ogromne dochody wygenerowane dzięki nowym technologiom odpłyną za granicę, pozostawiając budżet z poważną luką po malejących wpływach z PIT i ZUS. Kluczowe staje się więc stworzenie mechanizmów, które zapewnią, że część tych zysków pozostanie w kraju i zasili finanse publiczne, gwarantując ich stabilność w nowej rzeczywistości gospodarczej.
Anna Cieślak-Wróblewska, „AI może uderzyć w podatki od pracy. Bank Światowy wskazuje nowe ryzyko”, Rzeczpospolita, 2026. https://www.rp.pl/budzet-i-podatki/art44796191-ai-moze-uderzyc-w-podatki-od-pracy-bank-swiatowy-wskazuje-nowe-ryzyko
„Bank Światowy: AI może ograniczyć wpływy z PIT i składek ZUS. Budżet straci miliardy”, Next.gazeta.pl, 2026. https://next.gazeta.pl/next/7,151003,32871446,bank-swiatowy-ai-moze-ograniczyc-wplywy-z-pit-i-skladek-zus.html
„Bank Światowy ostrzega przez AI: czeka nas rewolucja podatkowa, Polska ma kłopot”, pro.rp.pl, 2026. https://pro.rp.pl/raporty-ekonomiczne/art44672271-bank-swiatowy-ostrzega-przez-ai-czeka-nas-rewolucja-podatkowa-polska-ma-klopot
