W 2026 roku coraz wyraźniej rysuje się fundamentalny paradoks związany z automatyzacją i sztuczną inteligencją. Firmy masowo wdrażają AI w celu cięcia kosztów pracy, jednak ekonomiści ostrzegają, że pozbawiając ludzi zatrudnienia, niszczą siłę nabywczą konsumentów, co w dłuższej perspektywie może doprowadzić do załamania gospodarczego.
Przedsiębiorstwa inwestują w sztuczną inteligencję, widząc w niej przede wszystkim sposób na obniżenie kosztów pracy. Jednak w tej kalkulacji umyka kluczowy element: pracownik nie jest wyłącznie kosztem, ale także konsumentem. Masowe zastępowanie ludzi przez maszyny na dłuższą metę uderza w sam biznes, ponieważ brak pracy oznacza brak wydatków, a to z kolei prowadzi do braku wpływów dla firm.
Problem ten dostrzegają ekonomiści, którzy alarmują, że obecny model rozwoju technologicznego prowadzi w ślepy zaułek. Francuski ekonomista Gilles Saint-Paul stawia sprawę jasno, wskazując, że gospodarka oparta na masowej konsumpcji nie może funkcjonować bez konsumentów z dochodami.
Ten system się załamie, jeśli ktoś nie zatrzyma zastępowania pracowników algorytmami.
W efekcie, jak wskazują analizy, najbardziej zagrożona staje się klasa średnia, stanowiąca dotychczasowy fundament stabilności gospodarczej. Jej erozja może zachwiać całym systemem.
Początkowe obietnice związane z AI malowały obraz świetlanej przyszłości. Mówiono o tzw. agentach AI – autonomicznych narzędziach, które miały zarządzać naszymi finansami, pracą i czasem, podejmując tysiące mikrodecyzji i ułatwiając codzienne funkcjonowanie. Jednak w 2026 roku rzeczywistość okazuje się bardziej skomplikowana.
Sztuczna inteligencja zmienia zasady gry na rynku zatrudnienia, wprowadzając zjawiska takie jak technostres i FOBO (fear of becoming obsolete) – strach przed utratą pozycji zawodowej na rzecz technologii. Pracownicy odczuwają rosnącą presję, a rynek pracy staje się coraz trudniejszy, szczególnie dla osób na początku kariery, o czym świadczy spadek liczby ofert dla juniorów. Jednocześnie rośnie znaczenie cyberbezpieczeństwa, gdyż niedopracowane lub źle zabezpieczone narzędzia AI mogą stać się „szybką ścieżką do finansowej i prawnej katastrofy”.
Szczególnie widoczna jest zmiana nastrojów wśród najmłodszego pokolenia na rynku pracy. Jeszcze niedawno entuzjastycznie nastawieni do nowych technologii, dziś młodzi ludzie coraz częściej wyrażają sceptycyzm. Odsetek osób z pokolenia Z z pozytywnym nastawieniem do AI spadł w ciągu zaledwie kilku miesięcy z 64% do 42%.
Główne obawy „zetek” dotyczą manipulacji informacjami oraz utraty kontroli nad technologią, co bezpośrednio przekłada się na ich poczucie bezpieczeństwa zawodowego. Co ciekawe, badania wskazują, że o stosowaniu AI w miejscu pracy decyduje nie tyle wiek, co zajmowane stanowisko i doświadczenie. Młodsi pracownicy, wbrew pozorom, bywają bardziej ostrożni w implementacji tych narzędzi.
Chociaż początkowo wydawało się, że automatyzacja dotknie głównie prostych, powtarzalnych zadań, dziś lista zagrożonych profesji jest znacznie szersza. W 2026 roku widać, że AI wkracza do sektorów, które miały być bezpieczne. Zagrożone są między innymi:
Ta ekspansja pokazuje, że wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy jest znacznie głębszy i bardziej wszechstronny, niż pierwotnie przewidywano, stawiając przed gospodarką i społeczeństwem zupełnie nowe wyzwania.
Zuzanna Staszewska-Jedynasty, „Jeśli zarabia AI, kto wydaje pieniądze? 'System się załamie'”, Business Insider, 2026. https://businessinsider.com.pl/praca/pulapka-automatyzacji-na-szali-jest-przyszlosc-calej-gospodarki/kspdqh0
„Jak AI wpływa na rynek pracy? Mimo lęku wśród młodych nowe prognozy są optymistyczne”, PARP. https://www.parp.gov.pl/component/content/article/90196:jak-ai-wplywa-na-rynek-pracy-mimo-leku-wsrod-mlodych-nowe-prognozy-sa-optymistyczne
„AI w pracy w 2026 roku. Wielkie obietnice zderzają się z rzeczywistością”, OKO.press. https://oko.press/ai-w-pracy-w-2026-roku-wielkie-obietnice-zderzaja-sie-z-rzeczywistoscia
„Technostres i FOBO w 2026 r. Technologie znowu zmienią rynek pracy”, eGospodarka.pl. https://www.egospodarka.pl/195743,Technostres-i-FOBO-w-2026-r-technologie-znowu-zmienia-rynek-pracy,1,39,1.html
„Zetki coraz bardziej sceptyczne wobec AI”, MedExpress. https://www.medexpress.pl/zawody-medyczne/zetki-coraz-bardziej-sceptyczne-wobec-ai/
