Administracja USA bada, czy holenderski gigant technologiczny ASML nielegalnie dostarczył do Chin swoje najbardziej zaawansowane maszyny litograficzne, naruszając międzynarodowe sankcje. Firma kategorycznie zaprzecza tym doniesieniom, jednak sprawa rzuca cień na globalny rynek półprzewodników i zaostrza wojnę technologiczną między Waszyngtonem a Pekinem.
Podejrzenia dotyczące potencjalnego naruszenia restrykcji eksportowych zostały przedstawione kierownictwu ASML przez amerykańskiego sekretarza handlu, Howarda Lutnicka. Głównym przedmiotem obaw jest możliwość, że do Chin trafiła co najmniej jedna z najbardziej awangardowych maszyn firmy, wykorzystująca technologię litografii w skrajnym ultrafiolecie (EUV). Systemy te są kluczowe dla produkcji najnowocześniejszych procesorów, używanych m.in. przez Apple i Nvidię, i od lat objęte są ścisłym zakazem eksportu do Chin.
ASML Holding NV, będący quasi-monopolistą w tej dziedzinie, wydał oświadczenie, w którym stanowczo odcina się od zarzutów. Firma podkreśla, że nigdy nie dostarczyła do Chin ani całej maszyny EUV, ani żadnego jej kluczowego komponentu.
Firma twierdzi, że na świecie obecnie działa aktywnie 314 maszyn EUV, a żadne z tych urządzeń nie znajduje się w Chinach. Dodatkowe 26 maszyn zostało już wycofanych z eksploatacji.
Sprawa wpisuje się w długofalową strategię Stanów Zjednoczonych, mającą na celu ograniczenie dostępu Chin do zaawansowanych technologii. Kluczowe kroki w tym zakresie podjęto w ostatnich latach, stopniowo rozszerzając listę zakazanych produktów.
Według doniesień opartych na książce „De belangrijkste machine ter wereld”, ASML miało sprzedać Chinom więcej urządzeń niż przewidywało wstępne, nieformalne porozumienie z USA, co mogło doprowadzić do obecnych napięć i śledztwa.
W odpowiedzi na rosnącą presję i blokadę dostaw, Pekin ogłosił plany rozwoju własnych maszyn litograficznych. Celem jest uniezależnienie się od zagranicznych dostawców i przełamanie technologicznej dominacji Zachodu. Jednak pomimo tych wysiłków, Chiny wciąż pozostają daleko w tyle za holenderskim liderem.
Chińskie prototypy pracują na falach o długości 193 nm i 248 nm. Dla porównania, nawet starsze maszyny ASML typu DUV, których eksport jest już ograniczony, działają na fali o długości 38 nm, co pozwala na znacznie większą precyzję i produkcję bardziej zaawansowanych układów scalonych. Technologia EUV to kolejny, jeszcze wyższy poziom zaawansowania, do którego Chiny obecnie nie mają dostępu.
Marek Lesiuk, „Krytyczne maszyny przemysłowe trafiały do Chin? ASML na celowniku, firma zaprzecza”, BitHub.pl, 2026. https://bithub.pl/gospodarka/krytyczne-maszyny-przemyslowe-trafialy-do-chin-asml-na-celowniku-firma-zaprzecza/
„ASML, Holandia, szpieg z Chin i interwencja USA. Ciekawa historia”, ITHardware, https://ithardware.pl/aktualnosci/asml_holandia_gigant_szpieg_chiny_usa-46817.html
„Chiny nie kupią maszyn do produkcji chipów”, ISBiznes.pl, 2024. https://isbiznes.pl/2024/01/03/chiny-nie-kupia-maszyn-do-produkcji-chipow/
„Chińczycy próbowali skopiować ASML. Skończyli z uszkodzoną maszyną i telefonem do Holandii”, ITreseller, https://itreseller.pl/chinczycy-probowali-skopiowac-asml-skonczyli-z-uszkodzona-maszyna-i-telefonem-do-holandii/
„Cena ASML gwałtownie spada, gdy Chiny grożą podjęciem 'środków'”, TradingView, https://pl.tradingview.com/news/invezz:3826d6877f437:0/
