Jednostki samorządu terytorialnego (JST) stają się coraz częstszym celem cyberprzestępców, którzy za pomocą oprogramowania ransomware blokują dostęp do kluczowych systemów i żądają okupu. Przestarzała infrastruktura, braki kadrowe i ogromna ilość wrażliwych danych mieszkańców sprawiają, że urzędy są szczególnie narażone, a paraliż usług publicznych, jak w przypadku ataku na Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię, staje się realnym zagrożeniem.
Samorządy gromadzą i przetwarzają ogromne zbiory danych, od informacji osobowych po dane finansowe, co czyni je niezwykle atrakcyjnym celem dla hakerów. Jednocześnie wiele z nich zmaga się z przestarzałym sprzętem i systemami operacyjnymi, które nie posiadają już wsparcia producentów, a co za tym idzie – aktualizacji bezpieczeństwa. To właśnie taka sytuacja była jedną z przyczyn paraliżu systemów Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM), gdzie atak ransomware na serwer z nieaktualnym oprogramowaniem wyłączył kluczowe usługi dla mieszkańców, w tym te związane z transportem publicznym.
Analiza ataków z lat 2020-2022 wskazuje na dwa główne wektory zagrożeń. Pierwszym są luki w zabezpieczeniach systemowych, a drugim – człowiek. Pracownicy urzędów, często nieprzeszkoleni w zakresie cyberbezpieczeństwa, stają się łatwym celem dla zaawansowanych ataków phishingowych, nieświadomie otwierając furtkę do całej sieci instytucji.
Ataki ransomware ewoluowały. Przestępcy nie ograniczają się już tylko do zaszyfrowania danych i żądania okupu za ich odblokowanie. Coraz częściej stosują taktykę podwójnej presji, grożąc upublicznieniem wykradzionych informacji, jeśli ofiara nie zapłaci. Dla samorządów, które dysponują wrażliwymi danymi milionów obywateli, taka groźba jest potężnym narzędziem szantażu. Konieczność zapewnienia ciągłości usług publicznych dodatkowo zwiększa presję na zapłatę okupu.
Wyłączanie usług cyfrowych w godzinach wieczornych i w weekendy, praktykowane przez niektóre jednostki, nie jest skutecznym antidotum na zagrożenia w cybersferze. Ataki mogą być prowadzone o każdej porze, a ich skutki są długofalowe.
Eksperci, m.in. z firmy Stormshield, podkreślają, że fundamentem skutecznej obrony jest połączenie technologii z edukacją. Kluczowe działania, które samorządy powinny wdrożyć, aby zwiększyć swoje cyberbezpieczeństwo, to:
Problem niedoboru specjalistów od cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym, spowodowany niskimi zarobkami w porównaniu z rynkiem komercyjnym, został dostrzeżony przez parlamentarzystów. Pojawiła się inicjatywa wprowadzenia specjalnych dodatków do pensji dla ekspertów IT w samorządach, co miałoby pomóc w zatrzymaniu i przyciągnięciu wykwalifikowanej kadry zdolnej do budowy i utrzymania bezpiecznych systemów.
Samorządy alarmują. Bez ekspertów od cyberbezpieczeństwa miasta będą bezbronne, GazetaPrawna.pl, https://www.gazetaprawna.pl/urzad/samorzad-terytorialny/artykuly/11263814,alarm-w-samorzadach-brakuje-pieniedzy-na-ludzi-od-cyberbezpieczenstwa.html
Cyberataki na samorządy. Jak zwiększać poziom cyberbezpieczeństwa?, CyberDefence24, https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/cyberataki-na-samorzady-jak-zwiekszac-poziom-cyberbezpieczenstwa
Cyberbezpieczeństwo samorządów – wyzwania i recepty, ITreseller, https://itreseller.pl/cyberbezpieczenstwo-samorzadow-wyzwania-i-recepty/
Dlaczego cyberbezpieczeństwo jest kluczowe dla samorządów? Szczegółowa analiza, nflo.pl, https://nflo.pl/baza-wiedzy/dlaczego-cyberbezpieczenstwo-jest-kluczowe-dla-samorzadow-szczegolowa-analiza/
Cyberbezpieczny samorząd – przewodnik dla JST, Fyr Systems, https://fyr-systems.pl/cyberbezpieczny-samorzad-przewodnik-dla-jst/
