W 2026 roku polskie samorządy stają przed ogromną szansą na wzmocnienie swojej cyfrowej odporności dzięki miliardom złotych z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Mimo rosnącej fali cyberataków, wiele gmin i spółek komunalnych waha się jednak przed sięgnięciem po te środki, obawiając się, że nie udźwigną finansowych i kadrowych konsekwencji audytów bezpieczeństwa.
Rząd uruchomił jeden z największych programów finansowanych z Krajowego Planu Odbudowy – Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Łączna pula środków przeznaczonych na wsparcie inwestycji w ochronę ludności i infrastrukturę krytyczną przekracza 11,2 mld zł. W pierwszym, właśnie trwającym naborze, do rozdysponowania jest 5,6 mld zł.
Środki te mogą być przeznaczone na szeroki wachlarz działań, które mają zwiększyć odporność lokalnych społeczności na zagrożenia. Samorządy mogą ubiegać się o finansowanie na:
Szczególny nacisk położono na cyfrową odporność. Na samo cyberbezpieczeństwo przewidziano pulę ponad 3 mld zł, w ramach której możliwe jest nawet częściowe umorzenie otrzymanego wsparcia.
Mimo dostępności funduszy, wiele jednostek samorządu terytorialnego i podległych im spółek rezygnuje ze składania wniosków. Powodem jest zjawisko, które eksperci nazywają „pętlą cyberbezpieczeństwa”. Dotacje pozwalają na przeprowadzenie audytów i wykrycie luk w systemach, ale samorządom często brakuje później pieniędzy i, co ważniejsze, wykwalifikowanych kadr, by te luki skutecznie załatać.
Program oferuje preferencyjne warunki finansowania. Fakt, że dotacje nie są w pełni bezzwrotne, budzi zarówno ogromne zainteresowanie, jak i poważne obawy samorządowców.
Ten problem jest szczególnie dotkliwy na prowincji, gdzie cyfrowe zapóźnienie i brak specjalistów IT tworzą głęboki kontrast z zaawansowanymi technologicznie ośrodkami, takimi jak Warszawa. Tymczasem zagrożenie jest realne – Polskę zalewa fala ataków typu ransomware i DDoS, które regularnie paraliżują lokalne szpitale czy zakłady komunalne.
W walce z coraz bardziej zaawansowanymi zagrożeniami państwo sięga po najnowsze technologie. Państwowy Instytut Badawczy NASK wykorzystuje już rewolucyjny model sztucznej inteligencji GPT-5.5 Cyber od OpenAI. To potężne narzędzie potrafi w czasie rzeczywistym, w sposób zautomatyzowany, wykrywać i naprawiać luki w krytycznych systemach informatycznych kraju. Wdrożenie takich rozwiązań na poziomie centralnym ma kluczowe znaczenie, jednak nie zwalnia to lokalnych jednostek z obowiązku dbania o własne „cyfrowe podwórko”. Fundusze z KPO mają im w tym pomóc, o ile uda się przełamać barierę kadrową i finansową.
Miliony na cyberbezpieczeństwo: Rusza kluczowe wsparcie dla polskich samorządów, Forsal.pl, https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/11283620,miliony-na-cyberbezpieczenstwo-rusza-kluczowe-wsparcie-dla-polskich-s.html
Startuje nabór do programu „Lokalne centra cyberbezpieczeństwa”. 270 mln zł na wzmocnienie odporności JST, Serwis Samorządowy PAP, https://samorzad.pap.pl/kategoria/e-urzad/startuje-nabor-do-programu-lokalne-centra-cyberbezpieczenstwa-270-mln-zl-na
Miliardy na lokalne bezpieczeństwo. Ruszył nowy fundusz dla samorządów, Rzeczpospolita, https://regiony.rp.pl/z-regionow/art44807071-miliardy-na-lokalne-bezpieczenstwo-ruszyl-nowy-fundusz-dla-samorzadow
Ponad 3 mld zł na cyberbezpieczeństwo samorządów. Możliwe umorzenie, Portal Samorządowy, https://www.portalsamorzadowy.pl/fundusze-europejskie/ponad-3-mld-zl-na-cyberbezpieczenstwo-samorzadow-mozliwe-umorzenie,668068.html
Elitarne AI w Warszawie, cyfrowy paraliż na prowincji, Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/biznes/art44759501-elitarne-ai-w-warszawie-cyfrowy-paraliz-na-prowincji
