Rada Fiskalna w historycznej, pierwszej opinii budżetowej ostrzega, że ryzyko przekroczenia przez państwowy dług publiczny progu ostrożnościowego 55 proc. PKB w 2027 roku jest bardzo wysokie. Może to zmusić rząd do gwałtownego zaciśnięcia polityki fiskalnej i wprowadzenia bolesnych cięć w wydatkach publicznych, aby uniknąć dalszego zadłużania państwa.
W opinii do projektu budżetu na 2027 rok, opublikowanej 14 września 2026 r., nowo powołana Rada Fiskalna oceniła, że finanse państwa znajdują się w stanie „trwałej i głębokiej nierównowagi”. Eksperci wskazali, że istnieje bardzo wysokie ryzyko, iż relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto przekroczy ustawowy próg ostrożnościowy.
Sytuacja jest wyjątkowa, co podkreślił w komentarzu dla TOK FM Jarosław Urbaniak, przewodniczący sejmowej Komisji Regulaminowej. – Mamy do czynienia z precedensem, to pierwsza opinia Rady Fiskalnej na temat budżetu w historii – zauważył poseł Koalicji Obywatelskiej. Ta historyczna ocena stawia rząd przed poważnymi wyzwaniami w kontekście planowania finansów na kolejne lata.
Limit 55 proc. PKB, choć nie jest jeszcze konstytucyjną granicą zadłużenia (ta wynosi 60 proc. PKB), pełni rolę kluczowego bezpiecznika zapisanego w ustawie o finansach publicznych. Jego przekroczenie automatycznie uruchamia procedury sanacyjne, które mają na celu szybkie ograniczenie długu.
Po przekroczeniu progu 55 proc. PKB uruchamiane są procedury ostrożnościowe, a projekt kolejnego budżetu musiałby zakładać brak deficytu albo taki jego poziom, który ograniczy zadłużenie.
W praktyce oznacza to konieczność przeprowadzenia tzw. konsolidacji fiskalnej, czyli cięć wydatków lub podniesienia podatków. Rząd stanąłby przed perspektywą bolesnych decyzji, które mogłyby dotknąć wielu sfer życia publicznego.
Rada Fiskalna stanowczo stwierdziła, że obecne problemy nie są wynikiem załamania dochodów państwa. Wręcz przeciwnie, relacja dochodów do PKB utrzymuje się na historycznie wysokim poziomie. Głównym źródłem pogłębiającego się deficytu jest systematyczny wzrost wydatków. Zdaniem Rady, obecna sytuacja to efekt kumulacji decyzji podejmowanych przez wiele lat.
W opinii wytknięto rządowi, że projekt budżetu na 2027 rok:
Ekonomiści ostrzegają, że przedstawiona w projekcie budżetu ścieżka fiskalna jest gorsza od wcześniejszych prognoz Ministerstwa Finansów i zewnętrznych analityków. Utrzymywanie deficytu na bardzo wysokim poziomie zwiększa ryzyko obniżki ratingu Polski przez międzynarodowe agencje. To z kolei mogłoby podnieść koszty obsługi długu i osłabić zaufanie inwestorów.
Przedstawiciele koalicji rządzącej starają się tonować nastroje. Jarosław Urbaniak stwierdził, że „Rada Fiskalna jest bardziej rygorystyczna niż zalecenia Komisji Europejskiej”, przypominając jednocześnie o wyższym, unijnym progu 60 proc. PKB. Pojawiają się również pomysły zmiany definicji długu publicznego, jednak analitycy oceniają takie rozwiązanie jako ryzykowne, gdyż jedynie maskowałoby realny problem, odraczając konieczność podjęcia trudnych decyzji.
Rada Fiskalna ostrzega: ryzyko przekroczenia progu bardzo wysokie. „Mamy do czynienia z precedensem”, TOK FM, 2026. https://www.tokfm.pl/gospodarka/rada-fiskalna-ostrzega-ryzyko-przekroczenia-progu-bardzo-wysokie-mamy-do-czynienia-z-precedensem
Próg długu publicznego tuż, tuż, wGospodarce.pl, 2026. https://wgospodarce.pl/informacje/158157-prog-dlugu-publicznego-tuz-tuz
Dług państwa dobija do granicy. Rząd może stanąć przed bolesnymi cięciami, Rzeczpospolita, 2026. https://www.rp.pl/budzet-i-podatki/art45111641-dlug-panstwa-dobija-do-granicy-rzad-moze-stanac-przed-bolesnymi-cieciami
Rating Polski zagrożony? Tusk i Domański słyszą, wGospodarce.pl, 2026. https://wgospodarce.pl/informacje/157994-rating-polski-zagrozony-tusk-i-domanski-slysza
Następcy Tuska będą musieli drastycznie oszczędzać, wPolityce.pl, 2014. https://wpolityce.pl/gospodarka/nastepcy-tuska-beda-musieli-drastycznie-oszczedzac-,252276
