Firmy ubiegające się o 1,5 mld zł dotacji na tabor kolejowy mogą być zmuszone do zwrotu pieniędzy. Eksperci ostrzegają, że ryzyko wiąże się z wprowadzeniem unijnego IV pakietu kolejowego.
W Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) trwa konkurs na zakup pociągów do przewozów międzymiastowych i aglomeracyjnych. Do rozdysponowania jest 1,5 mld zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS). Dotacja może pokryć do 50 proc. kosztów, co oznacza inwestycje w tabor o wartości co najmniej 3 mld zł.
O dofinansowanie mogą ubiegać się organizatorzy przewozów, tacy jak samorządy marszałkowskie, oraz sami przewoźnicy. To właśnie ta druga grupa, według ekspertów, musi liczyć się z ryzykiem, że za kilka lat Bruksela zażąda zwrotu dotacji, i to nie tylko tych uzyskanych w bieżącym konkursie.
Zagrożenie wynika z unijnego IV pakietu kolejowego, który zakłada, że po 2030 roku przewoźnicy będą realizować przewozy publiczne na podstawie umów zawieranych w trybie konkurencyjnym. Obecnie usługi te są zlecane przez resort infrastruktury i samorządy z pominięciem prawa zamówień publicznych, najczęściej podmiotom państwowym lub samorządowym.
Przetargi na nowe umowy muszą zostać ogłoszone najpóźniej w latach 2027-28, co pozostawia niewiele czasu. Dodatkowym problemem jest fakt, że zasady rozliczania unijnego dofinansowania w ramach nowych, konkurencyjnych umów są niejasne i skomplikowane, co powoduje chaos interpretacyjny.
Jak zauważa ekspert Instytutu Sobieskiego, Michał Beim, może dojść do sytuacji, w której przewoźnik otrzyma dotację, zakupi tabor, który dotrze na rynek nie wcześniej niż w 2029 r., a następnie przegra przetarg na obsługę linii, dla której kupił pociągi. W takim wypadku będzie musiał zwrócić niemal całą otrzymaną kwotę dofinansowania.
Wojciech Zdanowski, wiceprezes Kolei Dolnośląskich, ostrzega, że takie ryzyko może zniechęcić przewoźników do realizacji kosztownych inwestycji w nowoczesne pociągi, których koszt sięga 40-50 mln zł za sztukę. W konsekwencji może to zahamować dynamiczny rozwój sektora kolejowego w Polsce.
Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Wielki-problem-z-dotacjami-unijnymi-na-kolej-Zagrozone-nawet-1-5-mld-zl-pomocy-9050937.html
