Finanse publiczne Polski znalazły się w centrum ostrego sporu politycznego i ekonomicznej debaty. Gwałtownie rosnące zadłużenie państwa zbliża się do ustawowych limitów ostrożnościowych, co grozi zamrożeniem płac w budżetówce i minimalną waloryzacją świadczeń. Rząd szuka dodatkowych miliardów w podatkach, a prezydent Karol Nawrocki apeluje o dymisję ministra finansów.
Podczas spotkania z mieszkańcami w Stargardzie 2 października 2026 roku prezydent Karol Nawrocki ostro skrytykował politykę fiskalną rządu Donalda Tuska. Zarzucił koalicji rządzącej doprowadzanie kraju do „katastrofy finansowej” i „niszczenie efektów wieloletniej pracy Polaków”. W swoim wystąpieniu Nawrocki podkreślił, że w ciągu zaledwie czterech lat, uwzględniając projekt budżetu na 2027 rok, zobowiązania państwa wzrosły o bilion złotych. W związku z dramatyczną sytuacją finansów publicznych prezydent zaapelował o dymisję ministra finansów, Andrzeja Domańskiego.
Dane stojące za polityczną krytyką rysują niepokojący obraz stanu finansów państwa. Projekt budżetu na 2027 rok zakłada deficyt na poziomie 282,6 mld zł, co stanowi aż 7,2% produktu krajowego brutto. Rządowa strategia zarządzania długiem publicznym na lata 2027-2030 przewiduje, że relacja państwowego długu publicznego do PKB, choć ma utrzymać się poniżej konstytucyjnego progu 60%, może już w 2028 roku przekroczyć próg ostrożnościowy 55%, zapisany w ustawie o finansach publicznych.
Przekroczenie progu 55% PKB uruchamia procedury sanacyjne. Według ekonomistów, może to zmusić rząd do zamrożenia wynagrodzeń w całej sferze publicznej oraz ograniczenia waloryzacji świadczeń socjalnych, w tym emerytur, do ustawowego minimum.
Sam minister finansów przyznał, że istnieje ryzyko przekroczenia ustawowego progu zadłużenia. Tak napięty budżet oznacza również, że państwa nie stać na sfinansowanie np. obniżki cen paliw bez znalezienia dodatkowych, stabilnych źródeł dochodu.
W odpowiedzi na rosnące koszty obsługi długu i wysoki deficyt, rząd planuje szereg działań mających na celu zwiększenie wpływów budżetowych. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się:
Realizacja tego planu stoi jednak pod znakiem zapytania. Spór polityczny między rządem a prezydentem może pokrzyżować te plany. Ewentualne weto prezydenckie, zwłaszcza wobec ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków, mogłoby kosztować budżet państwa miliardy złotych i uniemożliwić finansowanie programów osłonowych, np. tych ograniczających skutki wysokich cen paliw dla obywateli.
Prezydent Nawrocki grzmi w sprawie finansów państwa. Apel o dymisję ministra Domańskiego, Business Insider Polska, 2026. https://businessinsider.com.pl/finanse/prezydent-nawrocki-krytykuje-polityke-fiskalna-rzadu-tuska-padly-mocne-slowa/retcplf
Polski dług publiczny blisko limitu. Co czeka wynagrodzenia i świadczenia?, Business Insider Polska. https://businessinsider.com.pl/gospodarka/polski-dlug-publiczny-blisko-limitu-co-czeka-wynagrodzenia-i-swiadczenia/l8jqhg6
Rosnący dług rozsadza budżet. Rząd zderza się z granicą 55 proc. PKB, Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/budzet-i-podatki/art45221121-rosnacy-dlug-rozsadza-budzet-rzad-zderza-sie-z-granica-55-proc-pkb
Budżet 2026 w Sejmie. Dług blisko konstytucyjnych limitów, Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/budzet-i-podatki/art43084911-budzet-2026-w-sejmie-dlug-blisko-konstytucyjnych-limitow
Coraz droższy dług państw. Polska też odczuwa skutki, Interia Biznes. https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-coraz-drozszy-dlug-panstw-polska-tez-odczuwa-skutki,nId,23548331
