Debata na temat ograniczenia świadczeń socjalnych w Polsce, zapoczątkowana m.in. przez propozycje Ryszarda Petru, wpisuje się w szerszy europejski trend poszukiwania oszczędności w budżetach państw. Doświadczenia z Niemiec i Francji pokazują, że cięcia, choć motywowane kondycją finansów publicznych, mogą mieć bezpośrednie skutki zdrowotne dla obywateli, zwłaszcza tych najsłabszych.
W obliczu rosnących wydatków i deficytów, rządy w całej Europie rewidują swoje polityki społeczne. Zmiany dotykają zarówno systemów opieki zdrowotnej, jak i bezpośrednich świadczeń pieniężnych, co budzi obawy o długofalowe konsekwencje dla zdrowia publicznego. Kwestia ta staje się coraz bardziej paląca w kontekście planów budżetowych na 2026 rok.
Niemiecki rząd finalizuje reformę ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, która ma wejść w życie w 2026 roku. Głównym celem jest zlikwidowanie rosnących deficytów kas chorych i ustabilizowanie składek. Przyczyną problemów jest fakt, że wydatki na zdrowie rosną znacznie szybciej niż dochody systemu.
Jednak dla milionów ubezpieczonych reforma będzie odczuwalna przede wszystkim w aptekach. Plany zakładają wyższe dopłaty do leków, co ma stanowić jedno z głównych źródeł oszczędności. Rząd w Berlinie szacuje, że dzięki całej reformie uda się zaoszczędzić 16,3 mld euro do 2027 roku. Choć celem jest stabilizacja systemu, krytycy wskazują, że przerzucenie części kosztów na pacjentów może prowadzić do rezygnacji z niezbędnych terapii przez osoby o niższych dochodach.
Jeszcze bardziej radykalne kroki podejmuje Francja. Rząd ogłosił szeroko zakrojony plan oszczędnościowy, który zakłada zamrożenie większości wydatków publicznych, w tym świadczeń socjalnych i emerytur (z wyjątkiem budżetu obronnego). Premier określił sytuację finansową państwa jako krytyczną.
Francja znajduje się „na ostatniej stacji przed urwiskiem, przed zmiażdżeniem przez dług publiczny”.
Decyzja o braku waloryzacji kluczowych świadczeń społecznych wywołała we Francji falę obaw. Organizacje pomocowe i eksperci ds. zdrowia publicznego ostrzegają, że takie cięcia uderzą przede wszystkim w najsłabsze grupy społeczne. Ograniczenie dostępu do środków finansowych może prowadzić do pogorszenia diety, warunków mieszkaniowych i zaniedbania profilaktyki zdrowotnej, co w perspektywie kilku lat przełoży się na pogorszenie ogólnego stanu zdrowia społeczeństwa.
Doświadczenia innych krajów pokazują, że debata o cięciach socjalnych nie może ograniczać się wyłącznie do liczb i wskaźników ekonomicznych. Ograniczanie wsparcia, jak w przypadku wygaszania niektórych świadczeń dla uchodźców z Ukrainy w Polsce, czy systemowe zmiany w Niemczech i Francji, niesie ze sobą realne ryzyko dla zdrowia. Eksperci podkreślają, że krótkoterminowe oszczędności budżetowe mogą w przyszłości wygenerować znacznie wyższe koszty związane z leczeniem chorób, których można było uniknąć dzięki stabilnemu systemowi wsparcia socjalnego.
Petru chce ciąć socjal. Jest pytanie, którego nikt nie zadaje [OPINIA], Money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/petru-chce-ciac-socjal-jest-pytanie-ktorego-nikt-nie-zadaje-opinia-7333334592174336a.html
Niemcy: reforma służby zdrowia, cięcia dla ubezpieczonych, Deutsche Welle, https://www.dw.com/pl/niemcy-reforma-s%C5%82u%C5%BCby-zdrowia-ci%C4%99cia-dla-ubezpieczonych/a-76980375
Francja zaciska pasa. Jak cięcia wpłyną na zdrowie obywateli?, w8w.pl, https://w8w.pl/news/francja-zaciska-pasa-jak-ciecia-wplyna-na-zdrowie-obywateli/
Kogo dotkną zmiany w świadczeniach od 2026 roku? Kto zyska, kto straci?, Polish Express, https://polishexpress.eu/kogo-dotkna-zmiany-w-swiadczeniach-od-2026-roku-kto-zyska-kto-straci/
List ws. skutków wygaszenia tzw. specustawy ukraińskiej, Otwarta Rzeczpospolita, https://www.otwarta.org/list-ws-skutkow-wygaszenia-tzw-specustawy-ukrainskiej/
