Polska spółka Scanway ogłosiła 3 września 2026 roku osiągnięcie kluczowych etapów w pracach nad autorską technologią optyki adaptacyjnej. To przełom, który ma otworzyć firmie drogę do segmentu teleskopów o bardzo wysokiej rozdzielczości (VHR) i umożliwić korektę niedoskonałości powstałych podczas startu rakiety oraz w trakcie pracy satelity na orbicie w zmiennych warunkach termicznych.
Obserwacje prowadzone z Ziemi, nawet przy użyciu najpotężniejszych teleskopów, są stale zakłócane przez turbulencje w atmosferze. Powodują one „migotanie” gwiazd i rozmycie obrazów odległych obiektów, co znacząco ogranicza ostrość i szczegółowość zdjęć. Optyka adaptacyjna to zaawansowana technologia, która w czasie rzeczywistym kompensuje te zniekształcenia, pozwalając instrumentom naziemnym osiągać jakość obrazu zbliżoną do tej z teleskopów kosmicznych.
System optyki adaptacyjnej składa się z kilku kluczowych elementów, które współpracują ze sobą z niezwykłą precyzją:
Firma Scanway poinformowała o zweryfikowaniu laboratoryjnym swojego autorskiego modelu sztucznej inteligencji. Jak wyjaśnia COO firmy, Mikołaj Podgórski, opracowany model AI analizuje wykonane zdjęcia, samodzielnie identyfikuje niedoskonałości obrazu i wyznacza precyzyjny sposób korekty ustawienia elementów optycznych. Ten sukces stanowi ważny krok w kierunku komercjalizacji technologii.
Dla spółki oznacza to budowanie potencjału oferowania instrumentów optycznych o znacznie wyższej wartości jednostkowej i marżowości.
Opanowanie optyki adaptacyjnej otworzy przed Scanway rynek teleskopów o bardzo wysokiej rozdzielczości (Very High Resolution, VHR). Kolejnym etapem prac ma być dalszy rozwój i implementacja systemu w gotowych instrumentach optycznych.
Optyka adaptacyjna nie jest nowością, a jej najbardziej zaawansowane systemy działają w największych obserwatoriach na świecie. Doskonałym przykładem jest Adaptive Optics Facility (AOF), projekt zrealizowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO). System ten został zainstalowany na jednym z czterech głównych teleskopów Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) – teleskopie UT4 (Yepun) – w Obserwatorium Paranal w Chile.
Dzięki AOF instrumenty pracujące na tym teleskopie mogą uzyskiwać obrazy o niespotykanej dotąd ostrości, co pozwala na prowadzenie bardziej szczegółowych badań obiektów astronomicznych. Sukces takich systemów jak AOF dowodzi, że optyka adaptacyjna jest kluczową technologią dla przyszłości naziemnej astronomii, a polskie firmy, takie jak Scanway, mają szansę stać się ważnymi graczami na tym innowacyjnym rynku.
Scanway zrealizował ważne etapy prac nad autorską technologią adaptive optics, mówi COO Mikołaj Podgórski, Strefa Inwestorów, 2026. https://strefainwestorow.pl/spolki/scanway-adaptiveoptics-plany-inwestycje
Pierwsze światło dla nowego systemu optyki adaptacyjnej, Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO), 2017. https://www.eso.org/public/poland/news/eso1724/
Uruchomiono nowe urządzenie systemu optyki adaptacyjnej na teleskopie VLT, Nauka w Polsce, 2017. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,415228,uruchomiono-nowe-urzadzenie-systemu-optyki-adaptacyjnej-na-teleskopie-vlt.html
Optyka adaptacyjna, Wikipedia. https://pl.wikipedia.org/wiki/Optyka_adaptacyjna
Adaptive Optics, Stockholm University, Institute for Solar Physics. https://www.su.se/english/divisions/institute-for-solar-physics/the-telescope/adaptive-optics
