Piramida finansowa CoinPlex, która upadła pod koniec sierpnia, nie była typowym oszustwem. Według ekspertów aplikacja celowo wykorzystywała mechanizmy znane z hazardu, by manipulować i uzależniać ofiary.
Zdaniem eksperta ds. cyberprzestępczości Marcina Daszkiewicza, CoinPlex to przykład „Scamu 3.0”, który manipuluje użytkownikami poprzez psychologię behawioralną. Aplikacja wykorzystywała mechanizmy znane z automatów do gier, takie jak wibracje, efekty świetlne i dźwiękowe, by wywołać u użytkownika wyrzut dopaminy i chęć dalszej interakcji. Stosowano również pętle nawyków, gdzie powiadomienia push zachęcały do logowania, a nagrodą były rosnące na ekranie cyfry.
Twórcy oszustwa zaimplementowali także inne techniki manipulacji. Wśród nich znalazły się systemy „streaków” (nieprzerwanych ciągów logowań) znane z aplikacji Duolingo, paski postępu niedokończonych zadań motywujące do dalszych działań oraz nieregularne nagrody i promocje. Całość wspierała machina fałszywych dowodów społecznych na Facebooku i Telegramie, budująca wrażenie legalności i tworząca presję grupową.
Według dr. Michała Bujalskiego z Uniwersytetu Warszawskiego, w przypadku CoinPlexa mamy do czynienia z „hazardyzacją finansów”. Jest to proces, w którym inwestowanie adaptuje mechanizmy psychologiczne znane z gier hazardowych. Aplikacje inwestycyjne mogą stosować tzw. „dark patterns”, czyli manipulacyjne rozwiązania projektowe, elementy grywalizacji i fałszywe wskaźniki, by skłonić użytkownika do bagatelizowania ryzyka.
Podobne techniki, choć w legalnej działalności, stosował amerykański broker Robinhood. W 2024 roku firma zapłaciła 7,5 mln dolarów kary za używanie w swojej aplikacji elementów znanych z gier, takich jak animacje konfetti czy personalizowane wyzwania. Celem tych zabiegów było zwiększenie zaangażowania użytkowników i skłonienie ich do częstszego handlu.
Jak poinformowała policja, 1 września zatrzymano dziewięciu organizatorów piramidy CoinPlex, a straty oszacowano wstępnie na 20 mln złotych. Eksperci są jednak przekonani, że prawdziwi twórcy oszustwa pozostają na wolności, ponieważ kanały CoinPlex w mediach społecznościowych były aktywne nawet po zatrzymaniach i próbowały wyłudzić kolejne środki.
W tym samym czasie w Polsce działały co najmniej dwie inne podobne piramidy – TS Vertex i Zscoo, które upadły w podobny sposób. Co więcej, aplikacje CoinPlex oraz TS Vertex zawierały złośliwe oprogramowanie „spark kitty”, które, jak potwierdził NASK, wykradało zdjęcia z telefonów ofiar i przesyłało je na zewnętrzne serwery.
Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Uzaleznic-i-okrasc-Piramida-finansowa-CoinPlex-to-poczatek-nowej-ery-oszustw-9032460.html
