W połowie 2026 roku finanse publiczne Polski znajdują się w trudnym momencie, a rosnący dług publiczny budzi coraz większe obawy ekonomistów. Według raportu Instytutu Finansów Publicznych (IFP), głównymi przyczynami są nadmierny deficyt budżetowy i rosnące koszty obsługi zadłużenia, które należą do najwyższych w Europie.
Analiza ekspertów IFP, przedstawiona w raporcie z 2025 roku, wskazuje na kilka kluczowych czynników napędzających wzrost długu publicznego. U jego podstaw leży przede wszystkim nadmierny poziom deficytu budżetowego, który od lat utrzymuje się na wysokim poziomie. Sytuację pogarszają dodatkowo rosnące wydatki, w tym te związane z koniecznością modernizacji sił zbrojnych.
Do głównych przyczyn wzrostu długu zaliczono:
Analizy rynkowe wskazują również, że do wzrostu zadłużenia przyczyniły się działania rządu podejmowane po ostatnich wyborach, w tym zwiększone wydatki publiczne oraz polityka fiskalna prowadząca do wzrostu deficytu.
Jednym z najpoważniejszych problemów są koszty obsługi polskiego długu, które należą do najwyższych w Europie. Jest to efekt zarówno rosnących stóp procentowych, jak i samej skali zadłużenia, co generuje potężne obciążenia dla budżetu państwa. Pytanie, skąd rząd weźmie środki na pokrycie rosnących zobowiązań, szacowanych nawet na 160 mld zł, pozostaje otwarte.
Eksperci z IFP zwracają także uwagę na problematyczną strukturę finansów publicznych, w tym istnienie tzw. „równoległego budżetu” ulokowanego w funduszach przy Banku Gospodarstwa Krajowego i Polskim Funduszu Rozwoju. Zdaniem autorów raportu, mechanizm ten ogranicza przejrzystość i kontrolę nad publicznymi pieniędzmi.
Raport wskazuje, że „równoległy budżet” poza kontrolą parlamentarną, ulokowany w funduszach przy BGK i PFR, powinien zostać zlikwidowany, ponieważ utrudnia transparentne zarządzanie finansami publicznymi.
Nadmierny dług publiczny, jak ostrzega IFP, niesie ze sobą ryzyko kryzysu zadłużenia i powoduje szereg niepożądanych skutków makroekonomicznych. Jednym z nich jest „wypychanie” kredytu z gospodarki, co może negatywnie wpłynąć na prywatne inwestycje i spowolnić rozwój gospodarczy. Zagrożenie dla stabilności finansów publicznych jest realne.
Szczególnym wyzwaniem pozostaje finansowanie modernizacji sił zbrojnych. Analitycy podkreślają, że te strategiczne wydatki muszą znaleźć stabilne źródło finansowania inne niż dalsze zadłużanie się. W przeciwnym razie spirala długu będzie się dalej nakręcać, stawiając przyszłe pokolenia przed gigantycznym rachunkiem do spłacenia.
Dramatyczny raport ekonomistów. Polska na finansowym zakręcie, Next.Gazeta.pl, https://next.gazeta.pl/next/7,151003,32849850,gigantyczny-rachunek-dla-polakow-finanse-uderzyly-w-historyczna.html
Dwa lata po wyborach. Kto i po co zadłużył Polskę? Analiza, Money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/dwa-lata-po-wyborach-kto-i-po-co-zadluzyl-polske-analiza-7211061219548096a.html
Zagrożenia nadmiernego długu publicznego, edycja 2025, Instytut Finansów Publicznych, https://www.ifp.org.pl/zagrozenia-nadmiernego-dlugu-publicznego-edycja-2025/
Wielki mit. Adam Glapiński mówi o długu publicznym, Money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/wielki-mit-adam-glapinski-mowi-o-dlugu-publicznym-7196646153239456a.html
Jest projekt budżetu na 2026 r. Dr Możdżeń: nie przeraża mnie wysoki poziom deficytu, Klub Jagielloński, 2025, https://klubjagiellonski.pl/2025/08/29/jest-projekt-budzetu-na-2026-r-dr-mozdzen-nie-przeraza-mnie-wysoki-poziom-deficytu/
