Polska w 2026 roku zapłaci do budżetu Unii Europejskiej astronomiczną kwotę blisko 1,24 mld zł z powodu odpadów plastikowych, które nie trafiły do recyklingu. To część rachunku, który od 2021 roku przekroczył już 10 mld zł, a wprowadzony dla poprawy sytuacji system kaucyjny sam znalazł się na rozdrożu – w Sejmie złożono projekt jego całkowitej likwidacji.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, że polska wpłata do budżetu Unii Europejskiej z tytułu tzw. opłaty od plastiku wyniesie w 2026 roku dokładnie 1 239 220 288,47 zł. Opłata ta, nazywana „plastic tax”, jest naliczana od każdego kilograma odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, który nie został poddany recyklingowi. Każda butelka czy pojemnik lądujący na wysypisku śmieci zamiast w sortowni bezpośrednio powiększa ten rachunek.
Problem jest systemowy i kosztowny. Od wprowadzenia mechanizmu w 2021 roku, Polska zapłaciła już łącznie ponad 10 miliardów złotych. Wysokie opłaty plasują nasz kraj w czołówce państw Unii Europejskiej ponoszących największe ciężary finansowe z tego tytułu. Środki te pochodzą z budżetu państwa, co oznacza, że pośrednio obciążają wszystkich podatników.
Rozwiązaniem mającym zwiększyć poziom recyklingu i tym samym obniżyć unijną opłatę jest system kaucyjny. Działa on w prosty sposób: konsumenci przy zakupie napojów w butelkach czy puszkach płacą dodatkową kaucję, którą mogą odzyskać, zwracając puste opakowanie do sklepu lub specjalnego automatu, tzw. butelkomatu. Cały system jest finansowany właśnie z tych kaucji, zwłaszcza tych nieodebranych przez konsumentów.
Mimo że system dopiero zaczął funkcjonować na szerszą skalę, jego przyszłość stała się niepewna. Do Sejmu trafił bowiem poselski projekt ustawy zgłoszony przez Konfederację, który zakłada całkowitą likwidację systemu kaucyjnego. Zwolennicy tego rozwiązania argumentują za powrotem do prostszego modelu.
Koniec stania w kolejkach i płacenia kaucji oraz powrót do wyrzucania plastikowych butelek i puszek do żółtych pojemników – to główne założenia projektu likwidacji systemu kaucyjnego, który jest obecnie rozważany.
Eksperci ds. gospodarki odpadami podkreślają, że systemy kaucyjne mają potencjał znacząco podnieść wskaźniki zbiórki i recyklingu opakowań. Rezygnacja z tego narzędzia mogłaby utrudnić Polsce osiągnięcie unijnych celów recyklingowych, co w konsekwencji utrzymałoby gigantyczny rachunek za plastik na wysokim poziomie lub nawet go zwiększyło.
Obecna debata polityczna skupia się więc nie tylko na wygodzie konsumentów, ale przede wszystkim na miliardowych kosztach, które Polska ponosi z powodu niewystarczającego poziomu przetwarzania odpadów. Od jej wyniku zależy, czy kraj zdoła ograniczyć opłaty na rzecz UE, czy też pozostanie jednym z największych płatników w tej dziedzinie.
System kaucyjny a finanse państwa. Czy powstrzymamy gigantyczny rachunek za plastik?, igryfino.pl, https://www.igryfino.pl/artykul/56565,system-kaucyjny-a-finanse-panstwa-czy-powstrzymamy-gigantyczny-rachunek-za-plastik
Projekt Konfederacji: likwidacja systemu kaucyjnego. Kaucja za butelki i puszki 2026, Gazeta Prawna, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/11286788,projekt-konfederacji-likwidacja-systemu-kaucyjnego-kaucja-za-butelki-i-puszki-2026.html
Koniec stania w kolejkach i płacenia kaucji oraz powrót do wyrzucania plastikowych butelek i puszek do żółtych pojemników. Do Sejmu trafił poselski projekt likwidacji systemu kaucyjnego, forsal.pl, https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/11285713,koniec-stania-w-kolejkach-i-placenia-kaucji-oraz-powrot-do-wyrzucania-plastikowych-butelek-i-puszek-do-zoltych-pojemnikow-do-sejmu-trafil-poselski-projekt-likwidacji-systemu-kaucyjnego.html
System kaucyjny finansowany jest z kaucji. Wiele osób może być zaskoczonych, Interia Biznes, https://biznes.interia.pl/finanse/news-system-kaucyjny-finansowany-jest-z-kaucji-wiele-osob-moze-by,nId,23325081
System kaucyjny może podnieść gminne opłaty za odpady. Rząd uspokaja, ale eksperci alarmują, Green-News.pl, https://www.green-news.pl/4477-system-kaucyjny-oplaty-koszty-wzrost-gminy-styczen-2026
