W 2026 roku studenci pracujący na umowach zlecenia stają przed nie lada wyzwaniem: jak udowodnić swój staż pracy, skoro nie są zgłoszeni do ZUS? Ze względu na zwolnienie ze składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych często nie może potwierdzić okresów ich zatrudnienia, co zmusza młodych pracowników do samodzielnego gromadzenia dowodów na własną rękę.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, studenci do ukończenia 26. roku życia, zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia, są zwolnieni z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to rozwiązanie korzystne finansowo zarówno dla zleceniodawcy, jak i dla samego studenta, który otrzymuje wyższe wynagrodzenie „na rękę”. Jednak ta preferencja ma drugą, mniej korzystną stronę – brak rejestracji w ZUS.
W praktyce oznacza to, że okresy wykonywania pracy na zleceniu nie są automatycznie ewidencjonowane w systemie ubezpieczeń społecznych. Choć praca jest wykonywana legalnie, w oficjalnych rejestrach państwowych nie pozostaje po niej żaden ślad, co rodzi problemy w przyszłości, gdy trzeba będzie udokumentować swoje doświadczenie zawodowe.
Problem staje się szczególnie dotkliwy w kontekście zmian w przepisach dotyczących stażu pracy, które wchodzą w życie w 2026 roku. Nowe regulacje mają na celu wliczanie do stażu pracy także niektórych okresów zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych. Jednak aby skorzystać z tych uprawnień, konieczne jest przedstawienie odpowiedniego zaświadczenia.
Tu pojawia się impas. Jak informują eksperci, ZUS nie zawsze będzie mógł poświadczyć wykonywanie umowy zlecenia, jeśli dana osoba nie była z tego tytułu zgłoszona do ubezpieczeń. Instytucja wydaje zaświadczenia wyłącznie na podstawie danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonych. Skoro student nie był zgłoszony, jego konto w ZUS jest puste dla danego okresu.
Brak zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oznacza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada informacji o wykonywaniu umowy zlecenia. W konsekwencji ZUS nie jest w stanie wydać zaświadczenia potwierdzającego taki okres pracy.
W sytuacji, gdy oficjalne potwierdzenie z ZUS jest niemożliwe do uzyskania, cały ciężar dowodowy spoczywa na studencie. Podstawą jest zgromadzenie i przechowanie kompletu dokumentów, które w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzą fakt i okres wykonywania zlecenia. Bez nich udowodnienie zatrudnienia może okazać się karkołomne.
Eksperci prawa pracy wskazują, że kluczowe dowody, które należy zabezpieczyć, to:
Posiadanie takiej dokumentacji staje się jedynym sposobem na wykazanie okresu zatrudnienia, który w przyszłości może mieć znaczenie przy ubieganiu się o świadczenia lub uprawnienia pracownicze.
Udowadnianie pracy na zleceniu bywa karkołomne, Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/jak-osoby-nie-podlegajace-zgloszeniu-do-zus-w-okresie-studiow-maja-udowodnic-ze-wykonywali-prace,1552192.html
ZUS nie zawsze będzie mógł poświadczyć wykonywanie umowy zlecenia, Gazeta Prawna, https://edgp.gazetaprawna.pl/kadry-i-place/prawo-pracy/artykuly/10587062,zus-nie-zawsze-bedzie-mogl-poswiadczyc-wykonywanie-umowy-zlecenia.html
Stażowe 2026: nowe przepisy i zaświadczenia do stażu pracy, Infor.pl, https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/7490673,stazowe-2026-nowe-przepisy-i-zaswiadczenia-do-stazu-pracy-mozna-wliczyc-inne-okresy-niz-wykonywanie-umowy-o-prace-niektorzy-musza-zlozyc-dwa-wnioski-do-zus.html
Jak udokumentować nowe okresy zaliczane do stażu pracy, Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/jak-udokumentowac-nowe-okresy-zaliczane-do-stazu-pracy,535470.html
Student na umowie zlecenie a składki ZUS, Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-student-na-umowie-zlecenie-a-skladki-zus
