Rząd przyjął 29 września 2026 roku projekt budżetu na rok 2027, w którym na ochronę zdrowia przeznaczono rekordową kwotę 274,1 mld zł. Mimo wzrostu nakładów o ponad 26 mld zł, Narodowy Fundusz Zdrowia stoi w obliczu poważnych wyzwań finansowych, w tym prognozowanego deficytu i rosnących kosztów wynagrodzeń, co rodzi pytania o realny wpływ budżetu na dostęp do opieki zdrowotnej w Polsce.
Zgodnie z projektem ustawy budżetowej przyjętym przez Radę Ministrów, wydatki na ochronę zdrowia w 2027 roku wzrosną o 26,3 mld zł w stosunku do roku bieżącego. Kluczowym elementem wsparcia dla systemu ma być bezpośrednia dotacja z budżetu państwa do Narodowego Funduszu Zdrowia, która sięgnie 41,5 mld zł. Rządowe prognozy zakładają optymistyczny wzrost gospodarczy na poziomie 3%.
„Na ochronę zdrowia nakłady przekroczą 274 mld zł. Kontynuowane będą wszystkie kluczowe programy społeczne” – podkreślił minister finansów Andrzej Domański, wymieniając m.in. program in vitro. Jednocześnie projekt budżetu zawiera zmiany w skali podatkowej PIT, co według premiera Donalda Tuska ma być argumentem skłaniającym prezydenta do podpisania ustawy. „Bardzo liczę na to, że realne obniżenie podatków odczuwalne dla 3,5 miliona ludzi, to jest argument, żeby podpis Prezydenta znalazł się na tych ustawach” – stwierdził szef rządu.
Mimo historycznie wysokich nakładów, sytuacja finansowa NFZ pozostaje napięta. Głównym obciążeniem są rosnące koszty wynagrodzeń w sektorze zdrowia, napędzane przez ustawę płacową. Szacuje się, że wydatki z tego tytułu przekroczą 80 mld zł. Już w 2026 roku Fundusz planował przeznaczyć na podwyżki 72 mld zł, jednak pojawiły się problemy z zapewnieniem pełnego finansowania tych zobowiązań.
Ta presja kosztowa przekłada się na prognozy na kolejny rok. Analitycy ostrzegają, że w 2027 roku w kasie Narodowego Funduszu Zdrowia może zabraknąć nawet 14,9 mld zł. Ta potencjalna „dziura budżetowa” stawia pod znakiem zapytania zdolność systemu do finansowania wszystkich niezbędnych świadczeń i dalszego rozwoju.
Kwestie finansowania ochrony zdrowia mają bezpośrednie przełożenie na dostęp do leczenia dla konkretnych grup pacjentów. Przykładem są zmiany w zasadach opieki zdrowotnej dla uchodźców z Ukrainy, które weszły w życie 5 marca 2026 roku. Od tego dnia część Ukraińców, zwłaszcza osoby niepracujące i nieubezpieczone – w tym seniorzy, osoby z chorobami przewlekłymi i z niepełnosprawnościami – utraciła prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Rząd uzasadnił tę decyzję stabilizacją sytuacji i faktem, że większość uchodźców podjęła pracę.
Dane finansowe z 2025 roku pokazują przy tym interesujący paradoks:
W 2025 roku uchodźcy z Ukrainy wpłacili do NFZ w ramach składek około 4 mld zł, podczas gdy koszty ich leczenia wyniosły 2,6 mld zł. Oznacza to, że ponad 1 mld zł z ukraińskich składek sfinansował leczenie Polaków.
Decyzja o ograniczeniu dostępu do świadczeń dla części uchodźców pokazuje, jak napięty budżet i poszukiwanie oszczędności mogą wpływać na realizację polityki zdrowotnej państwa.
Finanse: budżet państwa dołoży 41,5 mld zł do NFZ. Budżet 2027 przyjęty przez rząd, Cowzdrowiu.pl, 2026, https://cowzdrowiu.pl/aktualnosci/post/finanse-budzet-panstwa-dolozy-415-mld-zl-do-nfz-budzet-2027
NFZ: Może zabraknąć 14,9 mld zł w 2027 r. Koszty ustawy płacowej przekroczą 80 mld zł!, AlertMedyczny.pl, https://alertmedyczny.pl/nfz-moze-zabraknac-149-mld-zl-w-2027-r-koszty-ustawy-placowej-przekrocza-80-mld-zl/
Okradamy Ukraińców z ich własnych pieniędzy na leczenie. Rząd pozbawił ich prawa do opieki zdrowotnej, OKO.press, https://oko.press/okradamy-ukraincow-z-ich-wlasnych-pieniedzy-na-leczenie
NFZ wyda 72 mld zł na podwyżki. Brakuje na to pieniędzy, Money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/nfz-wyda-72-mld-zl-na-podwyzki-brakuje-na-to-pieniedzy-7278385805826432a.html
Eksperci: dziura w NFZ jest, ale łatać trzeba systemowo, Prawo.pl, https://www.prawo.pl/zdrowie/dziura-budzetowa-w-nfz-propozycje-naprawy,1542570.html
