W dobie wszechobecnej technologii cyfrowe pole bitwy rozszerzyło się na sferę zdrowia publicznego. Zaawansowane narzędzia, takie jak sztuczna inteligencja i boty, są wykorzystywane w ramach wojny kognitywnej do prowadzenia działań manipulacyjnych na masową skalę, co bezpośrednio wpływa na decyzje zdrowotne podejmowane przez pacjentów i, jak ostrzegają eksperci, często prowadzi do realnych szkód.
Wojna kognitywna, jak wyjaśniają mgr inż. Piotr Jabłoński i dr Tomasz Piłka w publikacji z 9 października 2026 roku, toczy się nie tylko o treść przekazu, ale przede wszystkim o kontrolę nad systemami, które decydują, co widzimy w internecie. To algorytmy i platformy określają, jakie informacje do nas dotrą, z jaką częstotliwością i w jakim kontekście. W tym starciu kluczową rolę odgrywają nowoczesne technologie.
Narzędzia takie jak boty, generatywna sztuczna inteligencja oraz deepfake’i pozwalają na prowadzenie zautomatyzowanych i wysoce spersonalizowanych kampanii dezinformacyjnych. Ich celem jest manipulowanie percepcją i decyzjami odbiorców na niespotykaną dotąd skalę. Skuteczność tych działań nie zależy jednak wyłącznie od technologii – kluczowe pozostają sposób rozpowszechniania treści, zaufanie, jakim odbiorcy darzą źródło, oraz ich emocjonalne reakcje.
Tradycyjnie na stan zdrowia wpływały czynniki biologiczne czy klimatyczne. Dziś jednak, jak podkreśla Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gnieźnie, do głosu dochodzą nowe, potężne determinanty.
Coraz większą rolę odgrywa środowisko informacyjne oraz relacje społeczne, które wpływają na postawy, wybory i zachowania zdrowotne.
Oznacza to, że media społecznościowe, komunikatory i platformy internetowe stały się kluczowym polem, na którym kształtowane są nasze postawy wobec leczenia, profilaktyki czy szczepień. Technologia informacyjna przestała być neutralnym narzędziem, a stała się aktywnym czynnikiem wpływającym na zdrowie publiczne, modelującym decyzje milionów ludzi.
Skutki wojny kognitywnej w obszarze zdrowia nie są jedynie teoretyczne. Eksperci XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych alarmują, że za dezinformację zdrowotną pacjenci płacą najwyższą cenę – własnym zdrowiem. Manipulacyjne treści, często wzmacniane przez zautomatyzowane systemy, prowadzą do podejmowania błędnych decyzji, rezygnacji ze skutecznych terapii czy sięgania po niesprawdzone, a nawet szkodliwe metody.
Kluczowe mechanizmy wykorzystywane w tej walce o umysły pacjentów obejmują:
W tym nowym krajobrazie informacyjnym zdolność do krytycznej oceny źródeł staje się jedną z fundamentalnych kompetencji zdrowotnych każdego pacjenta.
Piotr Jabłoński, Tomasz Piłka, „Jak technologia walczy o nasze decyzje? Technologiczny front wojny kognitywnej”, uniwersyteckie.pl, 2026. https://uniwersyteckie.pl/nauka/jak-technologia-walczy-o-nasze-decyzje-technologiczny-front-wojny-kognitywnej
PSSE Gniezno, „Decyzje cyfrowe i społeczne: jak informacje, technologia i relacje społeczne wpływają na zdrowie”, gov.pl. https://www.gov.pl/web/psse-gniezno/decyzje-cyfrowe-i-spoleczne-jak-informacje-technologia-i-relacje-spoleczne-wplywaja-na-zdrowie
PAP MediaRoom, „Eksperci XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych: za dezinformację zdrowotną pacjenci płacą”, pap.pl. https://www.pap.pl/mediaroom/eksperci-xi-kongresu-wyzwan-zdrowotnych-za-dezinformacje-zdrowotna-pacjenci-placa
Termedia, „Sztuczna inteligencja i robotyka w praktyce”, termedia.pl. https://www.termedia.pl/mz/Sztuczna-inteligencja-i-robotyka-w-praktyce,65270.html
Business Insider Polska, „Elita długowiecznych i cała reszta. Jak AI zmieni medycynę”, businessinsider.com.pl. https://businessinsider.com.pl/biznes/elita-dlugowiecznych-i-cala-reszta-jak-ai-zmieni-medycyne/nszfytz
