Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP) stanęła w obliczu kryzysu finansowego po tym, jak na wniosek firmy Pfizer zajęto jej wierzytelności w Belgii. Decyzja jest bezpośrednim skutkiem wyroku sądu w Brukseli w sporze o niewykorzystane szczepionki, a jej konsekwencją jest zablokowanie około 80% przychodów agencji, co stwarza ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego nad Polską.
Problemy finansowe PAŻP są bezpośrednią konsekwencją sporu prawnego między Polską a koncernem farmaceutycznym Pfizer. Firma domaga się od polskiego rządu zapłaty 5,6 miliarda złotych za zakontraktowane, lecz nieodebrane szczepionki przeciw COVID-19. Po uzyskaniu korzystnego dla siebie wyroku przed sądem w Brukseli, Pfizer rozpoczął egzekucję długu, szukając aktywów polskiego Skarbu Państwa na terenie Belgii.
Celem stała się Polska Agencja Żeglugi Powietrznej. Mimo że PAŻP nie jest stroną w sporze o szczepionki, jej finanse okazały się łatwo dostępne dla komornika. Kluczową rolę odegrał tu fakt, że wierzytelności agencji, czyli opłaty pobierane od linii lotniczych za korzystanie z polskiej przestrzeni powietrznej, są inkasowane przez międzynarodową organizację z siedzibą w Brukseli.
Europejska Organizacja ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) pełni funkcję centralnego systemu rozliczeniowego dla opłat nawigacyjnych w Europie. To właśnie ona, działając na podstawie belgijskiego prawa i wyroku sądowego, poinformowała PAŻP o zajęciu wierzytelności i wstrzymaniu przekazywania należnych Polsce środków.
Zablokowane fundusze stanowią główne źródło utrzymania polskiej agencji. Według doniesień medialnych, chodzi o kwotę odpowiadającą ponad 80% jej całkowitych przychodów. Nagłe odcięcie od finansowania paraliżuje zdolność operacyjną instytucji odpowiedzialnej za kontrolę i bezpieczeństwo całego ruchu lotniczego nad terytorium Polski.
Sytuacja, w której kluczowa dla bezpieczeństwa państwa agencja staje się narzędziem w egzekucji długu wynikającego z umowy handlowej, jest opisywana jako niebezpieczny precedens prawny. Komentatorzy wskazują na ogromne ryzyko, jakie niesie za sobą to zdarzenie.
Wyrok sądu w Brukseli sprawia, że bezpieczeństwo milionów pasażerów i ciągłość operacji lotniczych stają się zakładnikiem w sporze handlowym między państwem polskim a prywatną firmą farmaceutyczną.
Brak stabilnego finansowania może w krótkim czasie wpłynąć na zdolność PAŻP do utrzymania infrastruktury, modernizacji systemów oraz, co najważniejsze, zapewnienia odpowiednich warunków pracy dla kontrolerów ruchu lotniczego. Długofalowe konsekwencje mogą obejmować nie tylko zakłócenia w funkcjonowaniu lotnisk, ale także obniżenie poziomu bezpieczeństwa na polskim niebie.
Spór o niewykorzystane szczepionki Pfizera. Mocne uderzenie w polską agencję, Interia Biznes, https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-spor-o-niewykorzystane-szczepionki-pfizera-mocne-uderzenie-w,nId,23512107
Niebezpieczny precedens prawny z Brukseli. Bezpieczeństwo lotów zakładnikiem sporu z Pfizerem, Rynek Zdrowia, https://www.rynekzdrowia.pl/Farmacja/Niebezpieczny-precedens-prawny-z-Brukseli-Bezpieczenstwo-lotow-zakladnikiem-sporu-z-Pfizerem,286531,6.html
Wierzytelności PAŻP zajęte po wyroku Pfizer vs. Polska, Prawo.pl, https://www.prawo.pl/biznes/wierzytelnosci-pazp-zajete-po-wyroku-pfizer-vs-polska,1548270.html
Tylko u nas: Zajęto konto PAŻP. Pfizer chce odzyskać 5,6 mld za szczepionki, Newsweek, https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/tylko-u-nas-zajeto-konto-pazp-pfizer-chce-odzyskac-56-mld-za-szczepionki/stt566s
Ponad 80 proc. przychodów pod znakiem zapytania. Eurocontrol wstrzymał środki, Strona Zdrowia, https://stronazdrowia.pl/ponad-80-proc-przychodow-pod-znakiem-zapytania-eurocontrol-wstrzymal-srodki/ar/c14p2-29168657
