W 2026 roku dysproporcje między systemami emerytalnymi ZUS i KRUS pozostają jednym z najgorętszych tematów w debacie publicznej. Z jednej strony padają rekordy, jak najwyższa emerytura rolnicza przekraczająca 4,7 tys. zł brutto, z drugiej – ogromna rzesza rolników otrzymuje świadczenia na minimalnym poziomie. Źródłem tych różnic są fundamentalne odmienności w konstrukcji obu systemów, zasady opłacania składek oraz możliwość łączenia świadczeń.
Dane na 2026 rok pokazują, że najwyższa emerytura wypłacana przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) wynosi 4772,11 zł brutto. Kwota ta, choć robi wrażenie, jest absolutnym ewenementem. Jak podkreślają eksperci, takie świadczenie trafia do nielicznej grupy osób, które spełniły bardzo specyficzne warunki.
Zdecydowana większość rolników po dziesiątkach lat pracy na roli może liczyć na znacznie niższe pieniądze. Dysproporcje wynikają z wewnętrznych zasad naliczania świadczeń w KRUS, które dla większości ubezpieczonych skutkują emeryturą oscylującą w granicach ustawowego minimum.
Jednym z najbardziej zapalnych punktów w dyskusji o sprawiedliwości systemowej jest kwestia tzw. podwójnych emerytur. Chodzi o osoby, które przez część życia zawodowego opłacały składki do ZUS, a przez część do KRUS, co daje im prawo do pobierania dwóch oddzielnych świadczeń. Taka sytuacja jest często postrzegana jako niesprawiedliwa, zwłaszcza w kontekście niskich składek w systemie rolniczym.
Problem ten został dostrzeżony na szczeblu rządowym. Ministerstwo zapowiedziało analizę przepisów i nie wyklucza zmian w prawie, które miałyby ukrócić tę praktykę. Celem ewentualnych modyfikacji byłoby uszczelnienie systemu i zrównanie praw emerytalnych wszystkich obywateli.
Fundamentalna różnica między ZUS a KRUS leży w sposobie naliczania i wysokości opłacanych składek. System powszechny (ZUS) opiera się na składkach proporcjonalnych do dochodów, co oznacza, że wyższe zarobki w trakcie kariery zawodowej przekładają się na wyższą emeryturę. W KRUS natomiast składki są w dużej mierze zryczałtowane i niepowiązane bezpośrednio z dochodami gospodarstwa rolnego.
To właśnie odmienny model składkowy jest głównym powodem, dla którego większość rolników otrzymuje relatywnie niskie świadczenia, podczas gdy emerytury z ZUS, choć również zróżnicowane, mają potencjalnie znacznie wyższy pułap.
Mimo systemowych różnic, pewne zasady są stosowane jednakowo dla wszystkich emerytów. Dotyczy to między innymi kwestii opodatkowania oraz dodatkowych świadczeń, takich jak „trzynasta emerytura”. W 2026 roku nie wszyscy seniorzy otrzymają identyczną kwotę netto „trzynastki”.
Kluczowe znaczenie ma tu próg podatkowy. Zgodnie z przepisami, emerytury do kwoty 2500 zł brutto są zwolnione z podatku dochodowego. Oznacza to, że seniorzy z niższymi świadczeniami – a do tej grupy należy wielu emerytów z KRUS – otrzymają „trzynastkę” w kwocie wyższej netto niż osoby z wysokimi emeryturami z ZUS, od których potrącona zostanie zaliczka na podatek dochodowy.
Rekordowe emerytury z ZUS i KRUS. Skąd takie różnice?, MSN, https://www.msn.com/pl-pl/finanse/najpopularniejsze-artykuly/rekordowe-emerytury-z-zus-i-krus-sk%C4%85d-takie-r%C3%B3%C5%BCnice/ar-AA25Y6KX?cvid=6a372d36838a4c3ea9bcaf4754281f60&ocid=winp2fp
Tyle dostaje rekordzista z KRUS. Ta kwota zaskakuje rolników, Tygodnik Rolniczy, https://www.tygodnik-rolniczy.pl/pieniadze/krus/tyle-dostaje-rekordzista-z-krus-ta-kwota-zaskakuje-rolnikow-2670230
Podwójna emerytura z ZUS i KRUS niesprawiedliwa? Minister mówi jasno o zmianie prawa, Infor, https://www.infor.pl/twoje-pieniadze/swiadczenia/7460991,podwojna-emerytura-z-zus-i-krus-niesprawiedliwa-minister-mowi-jasno-o-zmianie-prawa.html
Ile wynosi najwyższa emerytura rolnicza w Polsce? Wyjaśniamy, Business Insider, https://businessinsider.com.pl/praca/emerytury/ile-wynosi-najwyzsza-emerytura-rolnicza-w-polsce-wyjasniamy/nstqbl9
Nie wszyscy seniorzy otrzymają taką samą kwotę netto trzynastej emerytury w 2026 roku. Sprawdź, czy ciebie to dotyczy, Forsal, https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/11227668,nie-wszyscy-seniorzy-otrzymaja-taka-sama-kwote-netto-trzynastej-emerytury-w-2026-roku-sprawdz-czy-ciebie-to-dotyczy.html
