Decyzja Komisji Europejskiej o spowolnieniu tempa redukcji emisji gazów cieplarnianych i przyznaniu przemysłowi ciężkiemu dodatkowych, bezpłatnych uprawnień, będzie miała bezpośrednie przełożenie na zdrowie publiczne w Polsce. Według analiz, utrzymujący się w 2026 roku wysoki poziom zanieczyszczeń powietrza grozi wzrostem zachorowań na choroby układu oddechowego i krążenia oraz zwiększeniem ryzyka przedwczesnych zgonów.
Spowolnienie działań na rzecz klimatu oznacza w praktyce utrzymanie się w Polsce wysokiego stężenia szkodliwych substancji w powietrzu. Eksperci ds. zdrowia publicznego alarmują, że jest to prosta droga do pogorszenia stanu zdrowia Polaków. Najpoważniejsze konsekwencje wiążą się ze schorzeniami układu oddechowego.
Przewiduje się, że w 2026 roku nadal będziemy obserwować wysoką zapadalność na choroby bezpośrednio powiązane ze smogiem, takie jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), astma oraz nawracające infekcje dróg oddechowych. Długotrwałe narażenie na zanieczyszczone powietrze jest również jednym z kluczowych czynników ryzyka chorób układu krążenia. Co więcej, analizy wskazują, że konsekwentne spowalnianie redukcji emisji przyczynia się do skrócenia średniej długości życia mieszkańców kraju.
Skutki zdrowotne zanieczyszczenia powietrza nie rozkładają się równomiernie w społeczeństwie. Istnieją grupy szczególnie podatne na negatywne działanie smogu.
Najbardziej narażone na konsekwencje zdrowotne są dzieci, osoby starsze oraz osoby cierpiące na przewlekłe choroby układu oddechowego i krążenia. W przypadku najmłodszych, stała ekspozycja na zanieczyszczenia może prowadzić do rozwoju astmy, alergii i trwałego osłabienia funkcji płuc.
Dla seniorów i osób z już istniejącymi schorzeniami, każdy dzień z wysokim stężeniem pyłów zawieszonych oznacza zwiększone ryzyko zaostrzenia objawów, hospitalizacji, a nawet zgonu.
Problem jest szczególnie dotkliwy w dużych aglomeracjach, czego przykładem jest Warszawa. Zmiany klimatyczne, potęgowane przez niewystarczającą redukcję emisji, prowadzą do coraz częstszych i intensywniejszych fal upałów. Połączenie ekstremalnie wysokich temperatur z wysokim stężeniem zanieczyszczeń, takich jak ozon troposferyczny i pyły zawieszone, tworzy śmiertelnie niebezpieczną mieszankę, która zwiększa obciążenie dla układu krążenia i oddechowego mieszkańców.
W obliczu tych zagrożeń, eksperci rekomendują podjęcie pilnych działań na poziomie krajowym, które mogłyby złagodzić negatywne skutki unijnego spowolnienia. Kluczowe działania obejmują:
Bez zdecydowanych kroków, koszty zdrowotne decyzji o wolniejszej redukcji emisji będą w całości ponosić obywatele.
UE spowalnia redukcję emisji. Przemysł dostanie więcej uprawnień, Newsmax Polska, https://newsmaxpolska.pl/gospodarka/aktualnosci/59241/ue-spowalnia-redukcje-emisji-przemysl-dostanie-wiecej-uprawnien/news
Jakość powietrza w Polsce. Perspektywa globalna, krajowa, lokalna, UN Global Compact Network Poland, 2022, https://ungc.org.pl/wp-content/uploads/2022/02/Raport_Jakos%CC%81c%CC%81_powietrza_w_Polsce.pdf
Wpływ zmiany klimatu i zanieczyszczenia powietrza na zdrowie mieszkańców Warszawy, HEAL Polska, 2019, http://healpolska.pl/wp-content/uploads/2023/02/2019_Wplyw-zmiany-klimatu-i-zanieczyszczenia-powietrza-na-zdrowie-mieszkancow-Warszawy.pdf
Michalak, P., „Wpływ zmiany klimatu na zdrowie człowieka i funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia”, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, 2025, https://frdl.org.pl/static/upload/store/frdl/OPINIE_I_KOMENTARZE_FRDL/2025/michalak_wplyw_zmiany_klimatu.pdf
Ograniczanie zmiany klimatu na rzecz zdrowia ludzkiego, CORDIS, https://cordis.europa.eu/article/id/91051-climate-mitigation-for-human-health/pl
