W 2026 roku problem ubóstwa w Polsce przybiera na sile, dotykając już około 2 milionów osób żyjących w skrajnej nędzy. Główne przyczyny tego niepokojącego trendu to wykluczenie najbiedniejszych z systemów wsparcia oraz rosnąca rola szarej strefy, co prowadzi do pogłębiającej się marginalizacji społecznej.
Najnowsze dane przedstawione przez Klub Jagielloński na 2026 rok są alarmujące. Wskazują one, że w Polsce w skrajnym ubóstwie, czyli poniżej minimum egzystencji, żyje blisko 2 miliony osób. Ta liczba obrazuje skalę wyzwania, przed którym stoi krajowa polityka społeczna.
Jednocześnie eksperci zwracają uwagę na paradoks w społecznym postrzeganiu biedy. Jak wynika z analizy rozmowy z profesorem Ryszardem Szarfenbergiem, mimo tak dużej liczby osób dotkniętych skrajnym niedostatkiem, prawie nikt w społeczeństwie nie identyfikuje się jako „biedny”. Taka sytuacja może utrudniać mobilizację społeczną i polityczną do skutecznej walki z tym zjawiskiem, ponieważ problem staje się w pewnym sensie niewidzialny.
Raport opublikowany przez Euronews w 2026 roku rzuca światło na jeden z kluczowych mechanizmów utrwalających biedę. Okazuje się, że najbardziej potrzebujący często pozostają poza formalnym systemem wsparcia. Państwowe programy pomocowe nie docierają do tych, którzy znaleźli się w najtrudniejszej sytuacji życiowej, co pogłębia ich wykluczenie.
Istotną rolę w tym procesie odgrywa szara strefa. Osoby pracujące nieformalnie, bez zarejestrowanych umów i ubezpieczenia, są niewidoczne dla instytucji państwowych. Brak oficjalnego statusu zatrudnienia lub bezrobocia uniemożliwia im ubieganie się o świadczenia, co wpycha je w błędne koło ubóstwa i prowadzi do trwałej marginalizacji społecznej.
Kolejnym czynnikiem pogłębiającym trudną sytuację materialną wielu Polaków jest realna utrata wartości świadczeń socjalnych. Jak wskazuje analiza portalu Money.pl, brak systemowej waloryzacji kluczowego programu wsparcia dla rodzin, czyli świadczenia 800 plus, prowadzi do osłabienia jego siły nabywczej. W praktyce oznacza to, że pieniądze, które mają chronić rodziny przed biedą, z roku na rok pozwalają na zakup coraz mniejszej ilości dóbr i usług.
Brak indeksacji świadczeń osłabia siatkę bezpieczeństwa socjalnego, co w dłuższej perspektywie może przyczyniać się do wzrostu wskaźników ubóstwa, zwłaszcza wśród rodzin wielodzietnych.
Eksperci są zgodni, że odwrócenie niekorzystnych trendów wymaga kompleksowych i przemyślanych działań. Źródła wskazują na kilka kluczowych kierunków, które mogłyby poprawić sytuację najuboższych:
Skuteczna walka z ubóstwem wymaga nie tylko doraźnej pomocy, ale przede wszystkim uszczelnienia systemu i dotarcia do tych, którzy dziś są dla niego niewidzialni.
2 miliony z nas żyje w skrajnym ubóstwie, a prawie nikt nie czuje się biedny. O co tu chodzi?, Klub Jagielloński, 2026. https://klubjagiellonski.pl/2026/01/26/2-miliony-z-nas-zyje-w-skrajnym-ubostwie-a-prawie-nikt-nie-czuje-sie-biedny-o-co-tu-chodzi/
Skrajne ubóstwo w Polsce i szara strefa. Najbiedniejsi wciąż poza systemem wsparcia, Euronews, 2026. https://pl.euronews.com/2026/04/14/skrajne-ubostwo-w-polsce-i-szara-strefa-najbiedniejsi-wciaz-poza-systemem-wsparcia
Waloryzacja 800 plus. Bez tego słabnie ochrona rodzin, Money.pl. https://www.money.pl/gospodarka/waloryzacja-800-plus-bez-tego-slabnie-ochrona-rodzin-7082902705257056a.html
Ten rodzaj ubóstwa jest w Polsce coraz bardziej powszechny. Trend niepokoi [ANALIZA], Money.pl. https://www.money.pl/gospodarka/ten-rodzaj-ubostwa-jest-w-polsce-coraz-bardziej-powszechny-trend-niepokoi-analiza-7303154433743200a.html
Ubóstwo w Polsce, Wszystko co najważniejsze. https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/ubostwo-w-polsce/
