Polska stoi w obliczu poważnych zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, z deficytem budżetowym utrzymującym się trzeci rok z rzędu powyżej 7% PKB. Ekonomiści ostrzegają, że sytuacja niepokojąco przypomina mechanizm, który kilka lat temu doprowadził do kryzysu w Rumunii, i jest to ostatni dzwonek na podjęcie działań naprawczych.
Najnowsze dane i prognozy budżetowe budzą poważny niepokój. Po tym, jak w 2025 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych sięgnął 7,3% PKB – co jest poziomem wyższym niż w szczycie pandemii COVID-19 – kolejne lata nie przynoszą poprawy. Projekt budżetu zakłada, że zarówno w 2026, jak i 2027 roku, deficyt utrzyma się na poziomie 7,1% PKB.
Co szczególnie alarmujące, tak wysoka nierównowaga finansów publicznych występuje w okresie wzrostu gospodarczego, a nie recesji. W ciągu ostatnich dwóch lat Polska zanotowała największy wzrost deficytu fiskalnego w całej Unii Europejskiej. Nawet objęcie kraju unijną procedurą nadmiernego deficytu przed dwoma laty nie przyniosło oczekiwanych rezultatów w postaci jego ograniczenia.
Przez lata w debacie publicznej pojawiało się hasło „drugiej Grecji”. Jednak zdaniem analityków, to właśnie Rumunia sprzed kilku lat jest znacznie bliższym archetypem obecnego ryzyka fiskalnego dla Polski. Mechanizm zagrożenia jest w obu przypadkach podobny: dobra koniunktura i relatywnie niski punkt wyjścia długu publicznego pozwalają przez długi czas lekceważyć narastającą nierównowagę strukturalną. Rumunia w 2019 roku, z długiem na poziomie zaledwie 35% PKB, miała już wysoki deficyt strukturalny, co doprowadziło do gwałtownego narastania zadłużenia.
Jeśli luka między dochodami i wydatkami nie znika mimo wzrostu, przychodzi zderzenie z arytmetyką: nominalny dług rośnie szybciej niż gospodarka. Nie ma mowy o „wyrastaniu z długu”.
Ten schemat, nazwany w raportach ekonomicznych „scenariuszem rumuńskim”, jest dziś poważnym ostrzeżeniem. Choć polska gospodarka jest silniejsza niż rumuńska w tamtym okresie, podobieństwo mechanizmu kryzysowego jest niepokojące.
Eksperci oceniają sytuację jako groźną i biją na alarm. Utrzymywanie tak wysokiego deficytu prowadzi do błyskawicznego wzrostu zadłużenia, zarówno w ujęciu nominalnym, jak i w relacji do PKB. Zwiększa to presję na finanse państwa i może nieść za sobą szereg negatywnych konsekwencji.
Do kluczowych zagrożeń fiskalnych Polski w 2026 roku należą:
Brak zdecydowanych działań naprawczych może sprawić, że ryzyko, które zmaterializowało się w Rumunii, stanie się również udziałem Polski.
Paweł Wojciechowski, „Nie druga Grecja, tylko druga Rumunia. To ostrzeżenie dla Polski”, Rzeczpospolita, 2026, https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art45090981-pawel-wojciechowski-druga-rumunia
„Zagrożenia nadmiernego długu publicznego – edycja 2026”, Instytut Finansów Publicznych, 2026, https://www.ifp.org.pl/zagrozenia-nadmiernego-dlugu-publicznego-edycja-2026/
„Ekonomiści biją na alarm w sprawie długu publicznego. Sytuacja wygląda groźnie”, Rzeczpospolita Pro, https://pro.rp.pl/raporty-ekonomiczne/art44520381-ekonomisci-bija-na-alarm-w-sprawie-dlugu-publicznego-sytuacja-wyglada-groznie
„Ryzyka fiskalne polskiej gospodarki 2026: Kluczowe wyzwania i zagrożenia dla budżetu państwa”, Helpfind.pl, https://helpfind.pl/aktualnosci/finanse/ryzyka-fiskalne-polskiej-gospodarki-2026-kluczowe-wyzwania-i-zagrozenia-dla-budzetu-panstwa
„Ryzyko fiskalne Polski”, Wszystko co najważniejsze, https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/ryzyko-fiskalne-polski/
