Wielka Brytania oficjalnie wprowadziła własny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, znany jako UK CBAM. Dla polskich przedsiębiorców oznacza to koniec ery, w której podobne regulacje dotyczyły wyłącznie importu do Unii Europejskiej, ponieważ od 1 stycznia 2027 roku eksporterzy z kluczowych sektorów będą musieli sprostać nowym, rygorystycznym obowiązkom sprawozdawczym.
Nowe przepisy są lustrzanym odbiciem unijnego systemu CBAM, który wszedł w życie 1 stycznia 2026 roku po zakończeniu okresu przejściowego. Oznacza to, że od 1 stycznia 2027 roku polscy producenci wysyłający swoje towary na rynek brytyjski będą musieli liczyć się z nowymi obciążeniami administracyjnymi i finansowymi, mającymi na celu wyrównanie kosztów emisji dwutlenku węgla między producentami krajowymi i zagranicznymi.
System UK CBAM, podobnie jak jego unijny odpowiednik, na początkowym etapie obejmie import wybranych towarów z sektorów o wysokiej emisyjności. Polskie firmy eksportujące do Wielkiej Brytanii powinny już teraz zweryfikować, czy ich produkty będą podlegały nowym regulacjom od 2027 roku. Obowiązki dotyczą pięciu kluczowych sektorów:
Należy jednak podkreślić, że mechanizm nie będzie stosowany do wszystkich produktów z tych branż. O objęciu danego towaru systemem UK CBAM decydować będzie jego klasyfikacja taryfowa, zgodnie z kodami wymienionymi w załączniku do brytyjskiej legislacji. To właśnie kod taryfowy, a nie ogólna kategoria, będzie kluczowy dla określenia obowiązków eksportera od 2027 roku.
Głównym zadaniem, jakie stanie przed polskimi eksporterami od 1 stycznia 2027 roku, będzie precyzyjne monitorowanie i raportowanie tzw. emisji wbudowanych. Chodzi o całkowitą ilość gazów cieplarnianych wyemitowanych podczas produkcji towarów, które trafiają na rynek brytyjski. Firmy muszą wdrożyć systemy pozwalające na dokładne obliczanie śladu węglowego swoich produktów.
Podstawowym obowiązkiem, który powstanie od 1 stycznia 2027 roku, będzie kalkulacja i zaraportowanie wskaźnika „embedded emissions per ton of product”, czyli emisji wbudowanych przypadających na jedną tonę produktu.
Choć brytyjskie terminy mogą się jeszcze precyzować, unijny harmonogram wyznacza tempo działań. Pierwszy okresowy raport w ramach unijnego CBAM musi zostać złożony do 1 sierpnia 2026 roku. Polskie firmy, które już teraz dostosowują się do wymogów UE, będą miały łatwiejsze zadanie w eksporcie do Wielkiej Brytanii. Do zbierania danych zaleca się wykorzystanie zintegrowanych systemów, takich jak MES (Manufacturing Execution System) i EMS (Energy Management System), mapując je na wskaźnik PCF zgodnie z normą ISO 14067.
Ignorowanie nowych przepisów wiąże się z poważnymi konsekwencjami finansowymi. Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym unijnego CBAM, za brak raportowania lub przedstawienie niekompletnych danych grożą sankcje w wysokości od 10 do 50 euro za każdą tonę CO₂ nieujętą w raporcie. To dotkliwe kary, które mogą znacząco obniżyć rentowność eksportu.
Co więcej, od 2027 roku w ramach systemu unijnego wejdą w życie jeszcze surowsze regulacje. Brak wykupionych certyfikatów CBAM będzie karany grzywną w wysokości 100 euro za tonę emisji, a dodatkowo może skutkować odmową wjazdu towaru na rynek docelowy. Można się spodziewać, że brytyjski system wprowadzi analogiczne mechanizmy sankcyjne, co czyni przygotowanie się do nowych obowiązków absolutnym priorytetem dla polskich firm.
Wielka Brytania wprowadza w życie system UK CBAM. Co to oznacza dla polskich eksporterów?, Sozosfera, 2026, https://sozosfera.pl/srodowisko-i-gospodarka/wielka-brytania-wprowadza-uk-cbam/
CBAM dla eksporterów stali, aluminium, cementu. Pierwszy raport 1 sierpnia 2026. Co MES / EMS musi liczyć?, OmniMES, https://www.omnimes.com/pl/blog/cbam-dla-eksporterow-stali-aluminium-cementu-pierwszy-raport-1-sierpnia-2026-co-mes-ems-musi-liczyc
CBAM. Od regulacji do odpowiedzialności – obowiązki dla firm w 2026, Wolters Kluwer, https://www.wolterskluwer.com/pl-pl/solutions/lex/esg/wiedza/cbam-od-regulacji-do-odpowiedzialnosci-obowiazki-dla-firm-2026
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) w okresie przejściowym, gov.pl, https://www.gov.pl/web/klimat/mechanizm-dostosowywania-cen-na-granicach-z-uwzglednieniem-emisji-co2-w-okresie-przejsciowym
