Mimo że większość małych i średnich przedsiębiorstw zakończyła ubiegły rok z zyskiem, obecnie zmagają się one z rosnącymi kosztami finansowania i energii. Skutkuje to falą niewypłacalności na świecie i hamowaniem inwestycji w Polsce, gdzie zadłużenie firm osiągnęło rekordowy poziom 47,5 mld zł.
Międzynarodowy krajobraz gospodarczy staje się coraz trudniejszy dla przedsiębiorców. Z opublikowanego 27 października 2026 roku raportu Allianz Trade „Global Insolvencies Outlook 2028” wynika, że fala niewypłacalności utrzyma się co najmniej do przyszłego roku. Analitycy prognozują, że globalny wskaźnik niewypłacalności wzrośnie w 2026 roku o 5%, a w 2027 o kolejny 1%. Spadek o 1% przewidywany jest dopiero w 2028 roku, jednak wskaźnik ten i tak pozostanie znacznie powyżej poziomów sprzed pandemii.
Wzrost liczby upadłości jest widoczny w wielu krajach. W Stanach Zjednoczonych oczekiwany wzrost wynosi 12%, w Niemczech 8%, a we Francji 3%. Głównymi czynnikami osłabiającymi firmy na całym świecie są słabszy wzrost gospodarczy, utrzymujące się wysokie ceny energii oraz wysokie stopy procentowe, które ograniczają dostęp do finansowania i obniżają marże.
Sytuacja w polskim sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) jest paradoksalna. Z jednej strony, aż 73% firm z tego sektora zakończyło 2025 rok z zyskiem. Z drugiej, optymizm nie przekłada się na plany rozwojowe na 2026 rok. Panuje atmosfera wyczekiwania i strategia przetrwania.
Dane są niepokojące: aż 38% małych i średnich firm nie planuje żadnych inwestycji w bieżącym roku, a większość nie zamierza również zwiększać zatrudnienia.
Ta niechęć do inwestowania jest bezpośrednią odpowiedzią na niestabilne otoczenie gospodarcze. Przedsiębiorcy, zamiast przeznaczać zyski na rozwój, wolą zabezpieczać płynność finansową w obliczu niepewnej przyszłości.
Co konkretnie hamuje rozwój polskich firm? Zgodnie z raportem SME Finance Tracking 2026, na czele listy barier znajdują się trzy kluczowe czynniki:
Te problemy, w połączeniu z drogim kredytem, tworzą mieszankę, która skutecznie zniechęca do podejmowania ryzyka. Sytuację dodatkowo pogarsza rosnące zadłużenie. Zaległości polskich firm sięgnęły rekordowego poziomu 47,5 mld zł. Coraz większym problemem stają się także zatory płatnicze, które zaburzają płynność finansową nawet rentownych przedsiębiorstw, tworząc efekt domina w całej gospodarce.
Witold Gadomski, „Drogi kredyt i wysokie ceny energii osłabiają firmy i globalną gospodarkę”, Miesięcznik Finansowy BANK, 2026. https://bank.pl/drogi-kredyt-i-wysokie-ceny-energii-oslabiaja-firmy-i-globalna-gospodarke/
„Trzy czwarte mniejszych firm na plusie, ale boją się inwestować”, Rzeczpospolita, 2026. https://www.rp.pl/biznes/art45192911-trzy-czwarte-mniejszych-firm-na-plusie-ale-boja-sie-inwestowac
„Gospodarka-rekordowe-zadluzenie-firm-47-5-mld-zl-zatory-platnicze”, Dziennik Gazeta Prawna, 2026. https://gospodarka.dziennik.pl/wideo/11334677,gospodarkarekordowe-zadluzenie-firm-47-5-mld-zl-zatory-platnicze.html
„Rzecznik MŚP o obawach przedsiębiorców w 2026 roku”, BANK.pl, 2026. https://bank.pl/rzecznik-msp-o-obawach-przedsiebiorcow-w-2026-roku/
„Szybki Monitoring NBP – analiza sytuacji sektora przedsiębiorstw”, Narodowy Bank Polski, 2026. https://nbp.pl/wp-content/uploads/2026/07/Szybki-Monitoring-NBP-lipiec-2026.pdf
