Światowa Organizacja Handlu (WTO) ogłosiła 5 czerwca 2026 roku, że globalny handel wchodzi w fazę spowolnienia, co rodzi poważne obawy o stabilność łańcuchów dostaw. Dla Polski, uzależnionej od importu substancji czynnych, oznacza to wzrost ryzyka niedoborów leków i sprzętu medycznego – na oficjalnej liście Ministerstwa Zdrowia znajdują się już 282 zagrożone produkty.
Zgodnie z najnowszym raportem WTO „Barometr handlu towarami”, wskaźnik prognozujący zmiany w światowej wymianie handlowej spadł ze 102,3 pkt w styczniu do 101,7 pkt. Choć wartość ta wciąż utrzymuje się powyżej bazowego progu 100 punktów, co świadczy o wzroście powyżej trendu, wyraźnie sygnalizuje nadchodzące wyhamowanie. Eksperci WTO już w marcu prognozowali, że wzrost światowego handlu towarami w 2026 roku spowolni do zaledwie 1,9%, w porównaniu z 4,6% w roku 2025.
Negatywny wpływ konfliktu na Bliskim Wschodzie mógł zostać częściowo zrównoważony przez gwałtowny wzrost popytu na komponenty elektroniczne związane ze sztuczną inteligencją.
Organizacja zauważa, że globalny handel wykazał w pierwszej połowie 2026 roku zaskakującą odporność, głównie dzięki dynamicznemu rozwojowi sektora AI. Jednak fundamentalne problemy, takie jak napięcia geopolityczne, pozostają nierozwiązane i stanowią zagrożenie dla płynności dostaw.
Dla polskiego i europejskiego rynku farmaceutycznego spowolnienie globalnego handlu to dzwonek alarmowy. Kluczową słabością systemu, na którą od dawna wskazuje m.in. Komisja Europejska, jest przeniesienie produkcji substancji czynnych (API) poza Unię Europejską, głównie do Chin i Indii. Skala tej zależności jest ogromna – szacuje się, że ponad 80% substancji czynnych wykorzystywanych do produkcji antybiotyków w Europie pochodzi z Azji.
Eskalacja napięć wokół Iranu oraz inne globalne zakłócenia, choć nie powodują jeszcze bezpośrednich braków, uderzają w najczulsze punkty systemu zaopatrzenia. Główne czynniki ryzyka to:
Każdy z tych elementów może w krótkim czasie doprowadzić do poważnych problemów z dostępnością kluczowych medykamentów w polskich aptekach.
Problem nie jest już tylko teoretyczny. Zgodnie z obwieszczeniem Ministerstwa Zdrowia obowiązującym od 8 kwietnia 2026 roku, na liście produktów leczniczych, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności w Polsce znalazły się 282 pozycje. Wpisanie na tę listę oznacza, że dany produkt jest objęty szczególnym nadzorem, a jego wywóz za granicę jest ograniczony, by zapobiec zjawisku tzw. odwróconego łańcucha dystrybucji.
Jak wskazują dane z monitoringu obrotu lekami, przyczynami umieszczenia produktów na liście są realne ograniczenia dostępności w aptekach i hurtowniach oraz zakłócenia w dostawach. W obliczu globalnych trendów handlowych utrzymanie bezpieczeństwa lekowego staje się jednym z największych wyzwań dla krajowego systemu ochrony zdrowia.
Globalny handel wejdzie w fazę spowolnienia, Filary Biznesu, 2026, https://filarybiznesu.pl/finanse/handel/globalny-handel-wejdzie-w-faze-spowolnienia/a30125
Konflikt wokół Iranu a rynek leków w Polsce. Globalne łańcuchy dostaw zwiększają ryzyko, Aptekarski.com, https://aptekarski.com/artykul/konflikt-wokol-iranu-a-rynek-lekow-w-polsce-globalne-lancuchy-dostaw-zwiekszaja-ryzyko
Coraz dłuższa lista leków zagrożonych brakami. 282 produkty w nowym wykazie MZ, Medical Press, https://medicalpress.pl/system/coraz-dusza-lista-lekw-zagroonych-brakami-282-produkty-w-nowym-wykazie-mz_BNvYwNryLe/
PILNE: Badanie światowego handlu, w tym sytuacji w Polsce, Allianz Trade, 2026, https://www.allianz-trade.com/pl_PL/wiadomosci-informacje/dzial-prasowy/wiadomosci/2026-04-15-pilne-badanie-swiatowego-handlu-w-tym-sytuacji-w-polsce.html
Spór między UE a Chinami w sprawie handlu sprzętem medycznym, Euronews, 2025, https://pl.euronews.com/my-europe/2025/06/06/spor-miedzy-ue-a-chinami-w-sprawie-handlu-sprzetem-medycznym
