Amerykańska armia zaprezentowała nowy typ czujnika kwantowego, zdolnego do wykrywania i namierzania sygnałów radiowych z niespotykaną dotąd precyzją, co może zrewolucjonizować rozpoznanie na polu bitwy. Równolegle rozwijane są technologie kwantowej komunikacji, również w Polsce, gdzie już w 2025 roku przeprowadzono pierwsze wojskowe połączenie tego typu, gwarantujące całkowitą odporność na podsłuch.
Naukowcy z Dowództwa Rozwoju Zdolności Bojowych Armii USA (Army Research Laboratory) dokonali znaczącego postępu w dziedzinie technologii kwantowych. Opracowali czujnik, który potrafi precyzyjnie mierzyć pełny, trójwymiarowy kierunek pól elektromagnetycznych o częstotliwości radiowej. Urządzenie, którego sercem jest maleńka szklana komórka wypełniona parami atomów rubidu, wykorzystuje zjawisko tzw. atomów Rydberga. Są to atomy wzbudzone do bardzo wysokiego stanu energetycznego, co czyni je niezwykle wrażliwymi na otaczające je pola elektryczne.
Dzięki tej czułości sensor jest w stanie wykrywać sygnały w szerokim zakresie częstotliwości, co do tej pory było nieosiągalne dla pojedynczego urządzenia. – Nasza praca w dziedzinie nauk kwantowych polega na zapewnieniu żołnierzom nowych sposobów odczuwania i rozumienia otaczającego ich świata – powiedział David Meyer, fizyk z ARL. Nowa technologia ma bezpośrednio przełożyć się na zwiększenie świadomości sytuacyjnej żołnierzy, umożliwiając im podejmowanie szybszych i lepiej ugruntowanych decyzji w dynamicznym środowisku pola walki.
Technologie kwantowe to nie tylko domena amerykańskich laboratoriów wojskowych. Polska również aktywnie uczestniczy w rozwoju tej przełomowej dziedziny, koncentrując się na aspekcie bezpiecznej komunikacji. 15 marca 2025 roku na terenie Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie odbyła się demonstracja pierwszego w Polsce połączenia kwantowego dla celów wojskowych. Przedsięwzięcie zrealizowano we współpracy WAT z Ministerstwem Cyfryzacji.
Wydarzenie to było ważnym krokiem w kierunku budowy krajowych zdolności w zakresie technologii kwantowych. Rozwój własnych rozwiązań jest postrzegany jako kluczowy element zwiększenia suwerenności cyfrowej kraju i uniezależnienia się od zagranicznych dostawców w tak strategicznym obszarze, jakim jest bezpieczna łączność rządowa i wojskowa.
Podstawą testowanego w Polsce systemu jest kwantowa dystrybucja klucza (QKD). Jest to metoda pozwalająca dwóm stronom na wygenerowanie wspólnego, losowego klucza szyfrującego. Jej wyjątkowość polega na tym, że bezpieczeństwo opiera się na fundamentalnych prawach fizyki kwantowej, a nie na złożoności matematycznych algorytmów, jak w przypadku klasycznego szyfrowania.
Bezpieczeństwo transmisji w łączności kwantowej gwarantują podstawowe zasady mechaniki kwantowej. Każda próba podsłuchania i zmierzenia przesyłanych fotonów nieodwracalnie zmienia ich stan, co jest natychmiast wykrywane przez legalnych użytkowników kanału.
W praktyce oznacza to, że podsłuch jest niemożliwy do ukrycia. To rewolucyjna zmiana w porównaniu do obecnych standardów, które teoretycznie mogą zostać złamane przez przyszłe, odpowiednio potężne komputery, w tym komputery kwantowe. Dlatego technologia QKD jest postrzegana jako przyszłość całkowicie bezpiecznej łączności, kluczowej dla operacji wojskowych, dyplomacji i ochrony infrastruktury krytycznej.
„Armia USA stawia na kwanty. Nowa technologia ma dać przewagę na polu bitwy”, Cyfrowa Rzeczpospolita, 2026. https://cyfrowa.rp.pl/technologie/art44616861-armia-usa-stawia-na-kwanty-nowa-technologia-ma-dac-przewage-na-polu-bitwy
„Polska wprowadza przełomowe połączenie kwantowe. Nowy standard bezpieczeństwa danych”, ITwiz, https://itwiz.pl/polska-wprowadza-przelomowe-polaczenie-kwantowe-nowy-standard-bezpieczenstwa-danych/
„Pierwsze takie połączenie w Polsce. Armia sięga po technologię kwantową”, Cyfrowa Rzeczpospolita, https://cyfrowa.rp.pl/technologie/art41948251-pierwsze-takie-polaczenie-w-polsce-armia-siega-po-technologie-kwantowa
„Klucz do przyszłości”, Polska Zbrojna, https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/45674?t=Klucz-do-przyszlosci
