Warszawa lobbuje w Brukseli o wydłużenie terminów realizacji niektórych projektów zbrojeniowych finansowanych z unijnego programu SAFE. Rząd argumentuje, że obecny wymóg dostarczenia sprzętu do 2030 roku jest niemożliwy do spełnienia w przypadku najbardziej zaawansowanych technologicznie zamówień, co może zablokować kluczowe inwestycje w bezpieczeństwo.
Program SAFE (Security Action for Europe) to unijny instrument finansowy ustanowiony rozporządzeniem Rady UE 2025/1106 na podstawie art. 122 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jego celem jest wsparcie państw członkowskich w strategicznych inwestycjach obronnych poprzez udzielanie pożyczek. Całkowita pula środków w programie wynosi do 150 mld euro.
Aby skorzystać z finansowania, państwo członkowskie musi złożyć wniosek do Komisji Europejskiej, zawierający szczegółowy plan inwestycji. Pozytywna decyzja instytucji UE uruchamia środki, które muszą być przeznaczone na zakupy obronne zdefiniowane w rozporządzeniu i precyzyjnie udokumentowane na potrzeby ewentualnej kontroli. Kluczowe parametry finansowe programu to:
Głównym punktem spornym, który Polska stara się renegocjować, są sztywne ramy czasowe programu. Zgodnie z obecnymi przepisami, decyzje wykonawcze Rady UE dotyczące przyznania środków muszą zapaść najpóźniej do 30 czerwca 2027 r., a zatwierdzanie płatności kończy się 31 grudnia 2030 r. Co najważniejsze, termin ten jest również ostateczną datą dostarczenia sprzętu finansowanego w ramach SAFE.
Warszawa przekonuje, że w przypadku wyjątkowo skomplikowanych systemów uzbrojenia, których produkcja i wdrożenie trwają wiele lat, dotrzymanie tego terminu jest nierealne. Postulat strony polskiej nie dotyczy zmiany zasad dla całego programu, a jedynie wprowadzenia możliwości elastycznego podejścia do wybranych, strategicznych kontraktów.
Wydłużenie terminów realizacji projektów zbrojeniowych finansowanych z programu SAFE pozwoli na realizację szczególnie skomplikowanych zamówień, które w obecnych przepisach musiałyby zostać dostarczone najpóźniej do 2030 r., co może być niemożliwe w wyjątkowych przypadkach.
Polscy negocjatorzy podkreślają, że ewentualna zmiana miałaby charakter wyjątkowy i dotyczyłaby nielicznych, uzasadnionych przypadków. Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której Polska musiałaby rezygnować z najbardziej zaawansowanych technologii obronnych tylko ze względu na biurokratyczne ograniczenia czasowe.
Jednocześnie w kraju toczy się dyskusja na temat potencjalnych ryzyk związanych z programem. Część ekspertów zwraca uwagę na długoterminowe koszty zadłużenia zaciągniętego w ramach SAFE oraz podnosi kwestię, jaka część wartości dodanej z tych kontraktów realnie pozostanie w polskiej gospodarce. Na razie nie wiadomo, czy Unia Europejska przychyli się do polskiego wniosku, jednak starania dyplomatyczne trwają.
Polska chce wydłużenia terminów w programie SAFE. UE ugnie się pod presją?, Business Insider Polska, 2026. https://news.google.com/rss/articles/CBMiwgFBVV95cUxNUjZMX244YmNGNzQ2RWF6eTlvaE04aHdjNllqcEpYcDc1WmZXX1R4QXNtbmpkd3RPZzhJNW8xTGpEUi1FMWVLM3dDYUpqSmt3cDFoVmpFeU5ERXlQT3g3V1hDaksyYWZHZXFLUjhDekZ0RHhLeHVLeV9yeDNjWFBtcTRQbXFKendBMVBEdWRmTHRDcno0MURSUVMwM18xOXI0MEZEekRhTTJCNEx6RXhUbmpJbFR3THVVMUpjQWhmZDB5dw?oc=5
Kłopoty z kontraktami SAFE. Polska lobbuje o wyjątki w Komisji Europejskiej, Business Insider Polska, 2026. https://businessinsider.com.pl/gospodarka/klopoty-z-kontraktami-safe-polska-lobbuje-o-wyjatki-w-komisji-europejskiej/txtk24x
Program SAFE – zasady, pożyczka, warunki. Jakie korzyści dla Polski?, Wiadomości Radio ZET, 2026. https://wiadomosci.radiozet.pl/polska/program-safe-zasady-pozyczka-warunki-jakie-korzysci-dla-polski
Program SAFE, Prokurent.com, 2026. https://prokurent.com/program-safe/
Program SAFE – co to jest i jak działa?, Adpensite.pl, 2026. https://adpensite.pl/program-safe-co-to-jest-i-jak-dziala/
