Sztuczna inteligencja może zwiększyć polski PKB nawet o 12% do 2035 roku, ale ta rewolucja będzie miała swoją cenę. Jak alarmuje Bank Światowy w najnowszym raporcie, automatyzacja pracy kognitywnej spowoduje potężny ubytek we wpływach budżetowych z podatku PIT i składek ZUS, zmuszając rząd do pilnej reformy systemu fiskalnego.
Eksperci Banku Światowego w raporcie „Navigating the Age of AI: Implications for Poland’s Economy” prognozują, że w ciągu najbliższych trzech lat skutki rewolucji AI dla budżetu państwa będą jeszcze mało odczuwalne. Firmy dopiero zaczną wdrażać nowe technologie i odnotowywać pierwsze wzrosty produktywności. Prawdziwe tąpnięcie ma nadejść w latach 2030-2035. Właśnie wtedy prognozowane jest główne przesunięcie dochodów „z pracy do kapitału”.
Skalę zmian obrazuje przewidywany wzrost adaptacji AI w polskich przedsiębiorstwach. W perspektywie najbliższych 4-5 lat wskaźnik ten ma skoczyć z obecnych 8,4% do blisko 45%. To z kolei bezpośrednio przełoży się na strukturę dochodów państwa.
Czarny, ale według analityków realistyczny, scenariusz zakłada poważne uszczuplenie wpływów, które dziś stanowią fundament finansów publicznych. Z powodu boomu na systemy sztucznej inteligencji, do 2035 roku dochody państwa z samego tylko podatku PIT w relacji do PKB zostaną uszczuplone o 0,2 punktu procentowego. Jeszcze dotkliwszy będzie spadek wpływów ze składek na ubezpieczenia społeczne, które stopnieją aż o 0,6 punktu procentowego.
Częściową rekompensatą dla budżetu mają być inne daniny. Wzrost zysków firm wykorzystujących AI przełoży się na większe wpływy z podatku CIT – analitycy szacują ten wzrost na 0,1% PKB. Z kolei wzrost konsumpcji napędzany przez ogólny rozwój gospodarczy ma podnieść wpływy z VAT o 0,3% PKB. Mimo to, luka po PIT i ZUS pozostanie znacząca.
Prognozowane jest główne przesunięcie dochodów „z pracy do kapitału”. Adopcja AI w polskich firmach ma skoczyć z obecnych 8,4 do blisko 45 proc., wywołując spadek wpływów z PIT i ZUS.
Mimo fiskalnych zagrożeń, rewolucja AI jest dla Polski ogromną szansą na przyspieszenie gospodarcze, które może przynieść wzrost PKB nawet o 12% do 2035 roku. Jednak ten optymistyczny scenariusz nie obejdzie się bez wstrząsu na rynku pracy. W najgorszym wariancie zatrudnienie może skurczyć się o ponad 340 tysięcy etatów, co oznacza konieczność głębokiej rekonstrukcji rynku.
Ostateczny bilans zysków i strat będzie zależał od kilku kluczowych czynników, w tym:
Co ciekawe, analitycy wskazują, że jednym z największych beneficjentów transformacji może być sektor budownictwa. Prognozuje się, że może on urosnąć o dodatkowe 23% i wchłonąć część pracowników zwalnianych z innych gałęzi gospodarki. W obliczu tych prognoz eksperci Banku Światowego nie mają wątpliwości: Polska musi pilnie przemodelować swój system podatkowy, by opodatkować zyski z kapitału i samej technologii, zanim zmiany staną się nieodwracalne.
Michał Duszczyk, „Rewolucja AI uderzy w budżet”, Parkiet.com, 2026. https://www.parkiet.com/gospodarka-krajowa/art44684181-rewolucja-ai-uderzy-w-budzet
„Jak sztuczna inteligencja wpłynie na polską gospodarkę? Raport”, RMF24.pl, 2024. https://www.rmf24.pl/ekonomia/news-jak-sztuczna-inteligencja-wplynie-na-polska-gospodarke-rapor,nId,8091103
„Bilans rewolucji AI: Polska może zyskać 12 proc. PKB, ale nie obejdzie się bez wstrząsu”, 26pietro.pl. https://26pietro.pl/bilans-rewolucji-ai-polska-moze-zyskac-12-proc-pkb-ale-nie-obejdzie-sie-bez-wstrzasu/
„Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”, Gov.pl. https://www.gov.pl/web/premier/projekt-uchwaly-rady-ministrow-w-sprawie-ustanowienia-polityki-rozwoju-sztucznej-inteligencji-w-polsce-do-2030-roku
