Trwająca od lat wojna, powszechne zmęczenie konfliktem i skandale korupcyjne na szczytach władzy odciskają głębokie piętno na kondycji psychicznej mieszkańców Ukrainy. Jak wskazują dane z 2024 roku, już co drugi Ukrainiec cierpi na zaburzenia psychiczne wymagające wsparcia, a skala kryzysu narasta z każdym miesiącem.
Obraz zdrowia psychicznego w Ukrainie, jaki wyłania się z raportów międzynarodowych organizacji, jest dramatyczny. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) już w 2024 roku alarmowała, że skala problemu jest ogromna i dotyka znaczną część społeczeństwa. To nie tylko bezpośrednie skutki działań wojennych, ale także permanentny strach, izolacja i trauma.
Według szacunków WHO, około połowa mieszkańców Ukrainy cierpi na zaburzenia psychiczne wymagające specjalistycznej pomocy, a co trzeci wykazuje objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD).
Najczęściej obserwowane problemy to lęk, depresja i chroniczny stres. Niektóre raporty sugerują, że na depresję może cierpieć nawet dwie trzecie Ukraińców, co w znacznym stopniu utrudnia im codzienne funkcjonowanie i odbudowę życia w warunkach nieustannego zagrożenia.
Choć głównym źródłem traumy pozostaje rosyjska agresja, na pogorszenie nastrojów społecznych i kondycji psychicznej w 2026 roku wpływają także czynniki wewnętrzne. Społeczeństwo jest coraz bardziej zmęczone przedłużającym się konfliktem, a siły zbrojne borykają się z problemami z uzupełnieniami. Wizerunek władz, w tym ekipy prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, został poważnie nadszarpnięty przez afery korupcyjne, w które zamieszany był jego bliski współpracownik Andrij Jermak.
Ta mieszanka zewnętrznej agresji i wewnętrznych patologii tworzy toksyczne środowisko, w którym niepewność jutra, brak zaufania do instytucji i poczucie beznadziei pogłębiają istniejące problemy psychiczne. Walka z korupcją i oligarchicznym systemem gospodarczym, będąca warunkiem integracji z Unią Europejską, pozostaje dla Ukrainy ogromnym wyzwaniem, co dodatkowo frustruje obywateli.
Ogromne zapotrzebowanie na wsparcie psychologiczne zderza się z realnymi barierami. Według danych WHO, już co czwarty mieszkaniec Ukrainy ma utrudniony dostęp do systemu ochrony zdrowia, a w regionach przyfrontowych sytuacja jest jeszcze trudniejsza. Nawet tam, gdzie pomoc jest dostępna, wiele osób waha się po nią sięgnąć z obawy przed stygmatyzacją. Mimo to organizacje takie jak Lekarze bez Granic starają się wypełnić tę lukę – od początku 2023 roku ich psycholodzy udzielili ponad 8 000 konsultacji w siedmiu regionach kraju.
Co więcej, skutki wojny dla zdrowia psychicznego odczuwalne są również poza granicami Ukrainy. Badania opublikowane w 2024 roku wykazały, że rosyjska inwazja miała większy negatywny wpływ na samopoczucie Europejczyków niż pandemia COVID-19 czy katastrofa w Fukushimie, powodując zbiorowe załamanie dobrostanu psychicznego na kontynencie.
Wojna, korupcja i odpływ ludzi. Ukraina ma coraz trudniejszą drogę do Unii, Rzeczpospolita, 2026, https://www.rp.pl/gospodarka/art44774181-ukraina-walczy-z-rosja-ale-przegrywa-inna-bitwe-chodzi-o-gospodarke-i-ue
Wojna w Ukrainie ma druzgocący wpływ na zdrowie psychiczne, MedExpress.pl, https://www.medexpress.pl/swiat/wojna-w-ukrainie-ma-druzgocacy-wplyw-na-zdrowie-psychiczne/
Wojna w Ukrainie a zdrowie psychiczne. Gorzej niż w czasie pandemii, Deutsche Welle, https://www.dw.com/pl/wojna-w-ukrainie-a-zdrowie-psychiczne-gorzej-ni%C5%BC-w-czasie-pandemii/a-68309076
WHO alarmuje o kryzysie zdrowia psychicznego w Ukrainie, Co w Zdrowiu, https://cowzdrowiu.pl/aktualnosci/post/who-alarmuje-o-kryzysie-zdrowia-psychicznego-w-ukrainie
Cenna lekcja z Ukrainy. Zdrowie psychiczne to część bezpieczeństwa narodowego, Onet Wiadomości, https://wiadomosci.onet.pl/swiat/cenna-lekcja-z-ukrainy-zdrowie-psychiczne-to-czesc-bezpieczenstwa-narodowego/0v8jggn
