Finanse państwa w 2026 roku stają przed poważnymi wyzwaniami. Po pierwszym kwartale deficyt budżetowy przekroczył 69 mld zł, a słabsze od oczekiwanych wpływy z podatku VAT rodzą pytania o konieczność nowelizacji budżetu. W cieniu tych danych rząd przygotowuje się do oceny wykonania ubiegłorocznej ustawy budżetowej, która również zamknęła się ogromnym deficytem.
Na koniec marca 2026 roku deficyt budżetu państwa wyniósł 69,5 mld zł, co oznacza wzrost o blisko 21 mld zł w porównaniu do końca lutego. Kwota ta stanowi dokładnie jedną czwartą rocznego limitu zapisanego w ustawie budżetowej. Taki stan rzeczy ogranicza pole manewru rządu w przypadku pojawienia się nieprzewidzianych wydatków w dalszej części roku. Mimo niepokojącego tempa wzrostu, jest to wynik lepszy niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, kiedy deficyt na koniec marca 2025 roku sięgał 76,3 mld zł.
Głównym źródłem obaw o stabilność finansów publicznych są niższe od prognozowanych dochody z kluczowego podatku. W okresie od stycznia do marca 2026 roku wpływy z VAT wyniosły 86 mld zł, co jest wynikiem słabszym, niż zakładał rząd. Ta sytuacja, w połączeniu z szybko rosnącym deficytem, wywiera coraz większą presję na budżet.
Słabsze od prognoz wpływy z podatku VAT oraz szybkie tempo narastania deficytu już w pierwszym kwartale wywierają znaczną presję na finanse publiczne, co zdaniem ekspertów może wymusić nowelizację tegorocznej ustawy budżetowej.
Wielu analityków rynkowych wskazuje, że scenariusz nowelizacji ustawy budżetowej w drugiej połowie roku staje się coraz bardziej prawdopodobny. Będzie to konieczne, jeśli negatywny trend w dochodach podatkowych utrzyma się w kolejnych miesiącach.
Zanim jednak zapadną decyzje dotyczące tegorocznych finansów, rząd zajmie się podsumowaniem poprzedniego roku. Jak poinformowała Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, na posiedzeniu w środę, 27 maja 2026 roku, gabinet rozpatrzy sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od stycznia do grudnia 2025 roku. Zgodnie z przedstawionymi danymi, ubiegłoroczny deficyt osiągnął poziom 275,6 mld zł, co stanowiło 95,4% planu.
Zgodnie z założeniami Ministerstwa Finansów na bieżący rok, dochody budżetu państwa mają wynieść 647,2 mld zł (o 43,8 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w 2025 r.), a wydatki 918,9 mld zł (o 2,7 mld zł mniej niż w 2025 r.). Rząd uzasadnia wysoki poziom deficytu koniecznością finansowania kluczowych obszarów, takich jak obronność i ochrona zdrowia, co jest również przedmiotem sporów politycznych.
Perspektywa utrzymującego się wysokiego deficytu i rosnącego zadłużenia budzi jednak obawy w środowisku biznesowym. Przedsiębiorcy sygnalizują, że w poszukiwaniu dodatkowych dochodów rząd może zdecydować się na nałożenie nowych obciążeń podatkowych, co mogłoby negatywnie wpłynąć na kondycję firm i całej gospodarki.
Opracowanie: Patrycja Klimek, „Rząd oceni wykonanie budżetu za 2025 r. Kwoty robią wrażenie”, Business Insider, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/rzad-ma-sie-zajac-wykonaniem-budzetu-w-2025-r-padly-konkretne-kwoty/gggyy6s
„Dochody z VAT kuleją. Konieczna będzie nowelizacja budżetu”, Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/budzet-i-podatki/art44179591-dochody-z-vat-kuleja-konieczna-bedzie-nowelizacja-budzetu
„Budżet 2026 r. z wysokim deficytem. Firmy obawiają się nowych obciążeń”, Prawo.pl, https://www.prawo.pl/podatki/budzet-2026-r-z-wysokim-deficytem-firmy-obawiaja-sie-nowych-obciazen,534669.html
„Budżet na 2026 r. Ministerstwo Finansów podało liczby”, Business Insider, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/budzet-na-2026-r-ministerstwo-finansow-podalo-liczby/kkbtqpd
„Wojenny fundusz niezgody. Rząd i opozycja spierają się o wydatki zbrojeniowe”, Money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/wojenny-fundusz-niezgody-rzad-i-opozycja-spieraja-sie-o-wydatki-zbrojeniowe-7199464517954176a.html
